Yapay Döllenme
Artificial İnsemination (AI)
Tanım
Spermanın kadın üreme sistemine tıbbi veya cerrahi tekniklerle, cinsel ilişki olmaksızın doğrudan yerleştirilmesi suretiyle gebe kalmayı sağlama yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Açıklanamayan infertilite tanısı alan 32 yaşındaki bir kadın ve partneri, doğal yolla gebelik elde edememişlerdir. Ovülasyon takibi yapılarak luteinleştirici hormon (LH) piki saptandıktan sonra, hazırlanan partner sperm örnekleri doğrudan intrauterin yolla hastanın rahmine transfer edilmiştir.
Derin Analiz
Yapay döllenme, üreme endokrinolojisi ve yardımcı üreme teknikleri (AÜT) alanında sıklıkla kullanılan temel bir müdahaledir. Süreç, partnerden veya anonim bir donörden alınan spermin laboratuvar ortamında uygun hazırlık aşamalarından (kapasitasyon ve yıkama) geçirilerek, kadının ovülasyon (yumurtlama) döngüsüyle hassas bir şekilde senkronize edilmesini gerektirir. Rahim içi inseminasyon (IUI) en yaygın formudur; burada kateter yardımıyla sperm doğrudan servikal açıklıktan uterusa verilir. Nörobiyolojik ve psikolojik düzlemde ise bu süreç, bireylerin ve çiftlerin üremeye dair algılarını, stres düzeylerini (özellikle aks-hipotalamik-pitüiter-adrenal eksen üzerinden) ve ebeveynlik motivasyonlarını derinden etkileyen tıbbi bir prosedürdür.
Etimoloji
Latince 'artificialis' (sanat veya beceri ile üretilmiş, yapay) ve 'inseminatio' (tohumlama, in- [içine] + semen [tohum] köklerinden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İn vitro fertilizasyon (IVF - Tüp Bebek) ile sıklıkla karıştırılır; IVF'te döllenme vücut dışında laboratuvar ortamında gerçekleşirken, yapay döllenmede döllenme kadının kendi üreme sistemi içerisinde gerçekleşir.