Yönlendirme Programı
Diversion Program
Tanım
Suç işleyen veya ilk kez suçlanan bireylerin, özellikle gençlerin, ceza yargılaması ve hapis cezası yerine rehabilitasyon, tedavi veya toplumsal uyum programlarına yönlendirilmesini sağlayan adli psikoloji uygulaması.
Örnek Vaka / Uygulama
19 yaşında ilk kez uyuşturucu bulundurmaktan tutuklanan bir üniversite öğrencisinin, mahkeme süreci ilerletilmek yerine 6 aylık bir bilişsel davranışsal terapi temelli madde bağımlılığı ve yönlendirme programına katılması. Öğrenci programı başarıyla tamamladığında hakkındaki suçlamalar düşer ve sabıka kaydına işlenmez.
Derin Analiz
Adli psikoloji ve kriminoloji bağlamında yönlendirme programları, geleneksel cezalandırma sisteminin recidivism (suç tekrarı) üzerindeki olumsuz etkilerini kırmak amacıyla tasarlanmıştır. Özellikle ilk kez suça karışan genç yetişkinlerin ceza infaz kurumlarının kriminojenik etkilerinden (suç alt kültürünün içselleştirilmesi) korunmasını hedefler. Nörogelişimsel açıdan ergenlik ve genç yetişkinlik döneminde ön kalsiyum yollarının ve prefrontal korteksin henüz tam miyelinize olmamış olması, dürtü kontrolü ve risk değerlendirmesini zayıflatır. Bu programlar, bireyin bilişsel-davranışsal dinamiklerini hedef alarak cezalandırmak yerine yeniden yapılandırmayı (rehabilitasyon) önceliklendirir. Suçlu ilan edilme damgalanmasını (labeling theory) önleyerek bireyin prososyal kimlik gelişimini destekler.
Etimoloji
Latince 'divertere' (farklı bir yöne çevirmek, ayırmak) fiilinden türetilmiştir. 'dis-' (ayrı) ve 'vertere' (döndürmek) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Şartlı tahliye (parole) veya denetimli serbestlik (probation) ile karıştırılır; ancak yönlendirme programları genellikle dava ve hüküm giyme sürecinden *önce* veya suçluluğun kesinleşme aşamasında devreye girerek adli sicil kaydının oluşmasını engeller.