Zeigarnik Etkisi
Zeigarnik Effect
Tanım
Yarıda kalmış veya bölünmüş görevlerin, tamamlanmış olanlara kıyasla insan belleğinde daha kalıcı bir şekilde kodlanması eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir yazılımcının üzerinde çalıştığı ancak akşam mesai bitimi nedeniyle yarım bırakmak zorunda kaldığı karmaşık bir kod bloğunu, ertesi sabah tamamladığı projelere kıyasla uyku sırasında bile zihninde döndürmeye devam etmesi ve en ince detayına kadar hatırlaması.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve Gestalt kuramı bağlamında değerlendirilen Zeigarnik etkisi, zihinsel kapanış (closure) arayışının bir yansımasıdır. Kurt Lewin'in alan teorisi (field theory) çerçevesinde, bir görev başlatıldığında bireyin bilişsel sisteminde yarı-kararlı bir gerginlik durumu (quasi-stationary state) oluşur. Görev başarıyla tamamlandığında bu gerginlik çözülür ve ilgili bilgi bilişsel arkaplana itilir. Ancak kesintiye uğrayan görevlerde gerginlik hali devam eder; bu da bilginin işleyen bellek ve uzun süreli bellek arasında daha aktif bir erişilebilirlikle tutulmasına yol açar. Nörobiyolojik düzeyde, bu durum dopaminerjik sistemin tamamlanmamış ödül beklentileriyle olan döngüsel ilişkisiyle ve hipokampal kodlama süreçlerinin görev bitimiyle durdurulmamasıyla açıklanmaktadır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Eksiklik hissi veya obsesif kompulsif bozukluktaki 'tamamlama zorlantısı' (compulsion) ile karıştırılabilir; ancak Zeigarnik etkisi klinik bir patoloji değil, evrensel bir bellek vebilişsel işleyiş yanlılığıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Gestalt Psikolojisi
Gestalt Psikolojisi
Gestalt Psychology
Deneyimin ve algının parçaların toplamından ibaret olmadığını, aksine zihnin uyarıcıları dinamik, organize ve anlamlı bütünler ('bütünsel formlar') halinde yapılandırdığını savunan psikoloji yaklaşımı.
İncele