Adem-i Merkeziyetçilik
Decentralization
Tanım
Kronik ruhsal hastaların büyük devlet hastanelerinden taburcu edilerek toplum temelli konutlarda ve ayaktan bakım tesislerinde izlenmesi eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi yıldır kapalı bir psikiyatri hastanesinde yatan kronik şizofreni tanılı bir hastanın, yapılan multidisipliner değerlendirmeler sonucunda taburcu edilerek, şehir içindeki korumalı bir mesken birimine yerleştirilmesi ve tedavisinin buradaki mobil toplum ruh sağlığı ekibi tarafından sürdürülmesi.
Derin Analiz
Psikiyatri tarihi bağlamında deinstitutionalization (kurumdan arındırma) süreciyle paralellik gösteren decentralization, otoritenin ve bakım yükünün merkezi devlet yapılarından yerel topluluk temelli organizasyonlara kaydırılmasını ifade eder. Bu dönüşüm, hastaların sosyal izolasyonunu azaltmayı hedeflerken, aynı zamanda toplum temelli ruh sağlığı merkezlerinin (CMHC) işlevselliğini kritik hale getirmiştir. Klinik pratikte, bireylerin özerkliğini artırma ve kronik kurumsal regresyonu (kurum sendromu) önleme amacı güder; ancak yerel kaynakların yetersiz kaldığı durumlarda bakım kalitesinde dalgalanmalara yol açabileceği yönünde eleştiriler de almaktadır.
Etimoloji
Arapça 'adem' (yokluk) + Türkçe 'merkez' (odak) kelimesinin Farsçadaki mülkiyet ekiyle birleşmesi ve Latince 'de-' (uzaklaşma, aşağı inme) + 'centrum' (merkez) kökünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Deinstitutionalization (Kurumdan arındırma) süreciyle sıklıkla karıştırılır; deinstitutionalization fiziksel olarak kurumdan çıkışı vurgularken, decentralization yönetimsel ve operasyonel yetkinin coğrafi/idari olarak yerelleşmesini hedefler.