Kronik Şizofreni
Chronic Schizophrenia
Tanım
Belirtilerin uzun bir süre boyunca kalıcı olarak devam ettiği, genellikle akut epizodların tersine sinsi bir seyir izleyen şizofreni formudur.
Örnek Vaka / Uygulama
34 yaşında erkek hasta, son sekiz yıldır evden çıkmama, sosyal izolasyon, kendine bakımda belirgin azalma ve zaman zaman anlamsız mırıldanmalar şikayetleriyle ailesi tarafından psikiyatri kliniğine getirilir. Geçmişte birkaç kez akut psikotik atak nedeniyle hastaneye yatırıldığı, ancak son yıllarda halüsinasyonların kısmen azalsa da duygulanımda küntleşme ve içgörüsüzlüğün kalıcı hâle geldiği gözlemlenir.
Derin Analiz
Kronik şizofreni, DSM-5 tanı kriterleri bağlamında, en az altı aylık bir süre boyunca devam eden ve işlevsellikte belirgin düşüşe yol açan psikotik belirtiler kümesini ifade eder. Nörobiyolojik düzeyde; prefrontal korteks ve hipokampal yapılardaki yapısal değişiklikler, ventriküler genişleme ve dopaminerjik/glutamaterjik nörotransmisyon dengesizlikleriyle ilişkilendirilir. Akut evredeki taarruz halindeki pozitif belirtilerin (sanrı, halüsinasyon) yerini zamanla daha dirençli negatif belirtiler (apati, avolusi, aloji) vebilişsel yıkım alır. Uzunlamasına klinik seyrinde, remisyon ve nüks döngüleri görülmekle birlikte, bazal işlevsellik düzeyine tam dönüş oldukça nadirdir.
Etimoloji
Yunanca 'schizein' [yarılmak/bölünmek] + 'phren' [zihin/ruh] kelimelerinin birleşiminden türetilen şizofreni teriminin, Yunanca 'chronos' [zaman] kökünden gelen kronik sıfatıyla nitelendirilmesiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Akut şizofreni epizodu (belirtilerin ani başlangıçlı ve geçici olmasıyla ayrılır) ve Şizoaffektif bozukluk (duygu durum bozukluğu belirtilerinin psikotik tabloya eşlik etme oranına göre ayrılır).