Akut Psikotik Atak
Acute Psychotic Episode
Tanım
Halüsinasyonlar, sanrılar ve dezorganize konuşma gibi bariz psikotik belirtilerin ani başlangıçlı ve genellikle kısa süreli olarak ortaya çıkması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
30 yaşında erkek hasta, yakınları tarafından acil servise getirilmiştir. Son 48 saat içinde uykusuzluk, çevresindeki insanların kendisine komplo kurduğu yönünde inançlar (sanrı) ve kimsenin duymadığı sesler duyma (işitsel halüsinasyon) şikayetleriyle ani bir savrulma yaşamıştır. Konuşması dağınık ve anlamsız cümleler içermektedir. Detaylı tıbbi tarama ve psikiyatrik muayene sonucunda hastaya akut psikotik atak tanısı konulmuş, kısa süreli antipsikotik tedavi ve güvenli ortam desteğiyle belirtiler birkaç hafta içinde gerilemiştir.
Derin Analiz
Akut psikotik atak, bireyin gerçeklikle bağının ani biçimde kopmasıyla karakterize edilen klinik bir tablodur. Dopaminerjik hiperaktivite (özellikle mezolimbik yolda) ve glutamaterjik sistem disfonksiyonları bu tablonun nörobiyolojik zeminini oluşturur. DSM-5 sınıflandırmasında kısa psikotik bozukluk, şizofreniform bozukluk veya bipolar bozukluğun manik/depresif psikotik özellikleri altında değerlendirilebilir. Klinik değerlendirmede, tablonun birincil bir psikiyatrik hastalıktan mı, yoksa tıbbi bir duruma (örneğin nöbetler, toksik maddeler veya endokrin bozukluklar) ikincil mi olduğunun ayırt edilmesi hayati önem taşır.
Etimoloji
Latince 'acutus' (sivri, ani, kısa süreli) ve Yunanca 'psykhē' (ruh, zihin) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Şizofreni ile sıklıkla karıştırılır; temel fark, akut psikotik atağın belirtilerinin 1 günden az sürmeyip 1 aydan kısa sürmesi ve kalıcı yıkım bırakmaksızın tam iyileşme gösterebilmesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Sanrı
Delusion
Kişinin kültürünün veya alt kültürünün ortak inanç sistemiyle bağdaşmayan, aksine somut ve rasyonel kanıtlar bulunmasına rağmen sarsılmaz bir inançla sürdürülen sabit yanlış inanıştır.
Kısa Psikotik Bozukluk
Brief Psychotic Disorder
Aniden ortaya çıkan, en az bir psikotik belirti içeren ve bir günden az olmamak kaydıyla bir aydan kısa süren, tam iyileşmeyle sonuçlanan akut ruhsal bozukluk.
Dopamin Hipotezi
Dopamine Hypothesis
Şizofreni gibi psikiyatrik bozuklukların, beyindeki dopaminerjik aktivitenin bozulmasından (özellikle mezolimbik aşırı ve prefrontal yetersiz aktiviteden) kaynaklandığını öne süren nörobiyolojik model.