Kısa Psikotik Bozukluk
Brief Psychotic Disorder
Tanım
Aniden ortaya çıkan, en az bir psikotik belirti içeren ve bir günden az olmamak kaydıyla bir aydan kısa süren, tam iyileşmeyle sonuçlanan akut ruhsal bozukluk.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşında bir üniversite öğrencisi, final sınavları döneminde ve aynı zamanda uzun süreli ilişkisinin ani bitişinin ardından, kimsenin duymadığı sesler duymaya başladığını (işitsel halüsinasyon) ve odasındaki eşyaların kendisine mesaj gönderdiğini (sanrı) iddia etmeye başlar. Konuşmaları da belirgin şekilde tutarsızlaşmıştır. Acil servise getirilen hastaya, yakınları tarafından sağlanan destek ve kısa süreli düşük doz antipsikotik ve psikoterapi desteği uygulanır. Belirtiler 12 gün içinde tamamen ortadan kalkar ve hasta bir ayın sonunda akademik ve sosyal hayatına tamamen eski işlevselliğiyle geri döner.
Derin Analiz
Klinik psikiyatri ve psikopatoloji bağlamında kısa psikotik bozukluk, DSM-5 tanı kriterlerine göre ani başlangıçlı bir tablodur. Sanrı, halüsinasyon, darmadağınık konuşma veya katatonik davranış gibi pozitif psikotik belirtilerden en az birinin varlığını gerektirir. Vakaların önemli bir kısmında, sevilen birinin kaybı, şiddetli travma veya yoğun göç yaşantısı gibi şiddetli psiko-sosyal stresörler tetikleyici rol oynar. Şizofreni veya şizoaffektif bozukluktan temel farkı, sürenin bir ayı geçmemesi ve bireyin atak öncesi işlevsellik düzeyine eksiksiz bir şekilde geri dönmesidir. Nörobiyolojik düzeyde, limbik sistemdeki geçici dopaminerjik hiperaktivite ve hipotalamikus-hipofiz-adrenal (HAA) aksının aşırı stres yanıtı mekanizmalarıyla ilişkilendirilmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'brief' (kısa) + Yunanca 'psykhē' (ruh, zihin) kökünden türetilen 'psychosis' (gerçeklikle bağın kopması) + Latince 'disordinare' (düzeni bozmak) kelimelerinin birleşiminden oluşan klinik bir tanımlamadır.
Karıştırmayın
Şizofreniform bozukluk (belirtiler 1 ila 6 ay sürer) ve Şizofreni (kroniktir ve en az 6 ay sürer). Kısa psikotik bozukluğu bunlardan ayıran en temel kriter, sürenin 1 aydan kısa olması ve tam remisyondur.