Şizoaffektif Bozukluk
Schizoaffective Disorder
Tanım
Şizofreninin karakteristik psikotik belirtileri ile majör depresyon veya mani gibi duygudurum epizodlarının eş zamanlı ya da ardışık olarak görüldüğü, iki haftalık psikoz-safhalarıyla karakterize psikiyatrik bir tablodur.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşında bir erkek hasta, son altı aydır insanların düşüncelerini okuduğuna dair sanrılar (şizofreni belirtisi) yaşamakta, aynı zamanda haftalar süren aşırı enerji, uyku ihtiyacının azalması ve fevri harcamalar (mani epizodu) sergilemektedir. Klinik değerlendirmede, mani belirtilerinin yatıştığı iki haftalık bir dönemde dahi işitsel halüsinasyonların ve persecutuar sanrıların devam ettiği saptanmış; bu temporal kriterler doğrultusunda hastaya şizoaffektif bozukluk, bipolar tip tanısı konulmuştur.
Derin Analiz
DSM-5-TR sınıflandırma sisteminde yer alan şizoaffektif bozukluk, tanısal sınırların belirsizliği ve heterojen klinik görünümü nedeniyle psikopatolojide sıklıkla nosolojik tartışmalara konu olur. Tanı koyarken en kritik eşik, duygudurum epizodlarının (depresyon veya mani) bozukluğun aktif ve kalıntı evrelerinin toplam süresinin yarısından fazlasına eşlik etmesidir. Bununla birlikte, duygudurum belirtilerinin tamamen kaybolduğu ancak en az iki hafta süreyle sanrı veya halüsinasyonların devam ettiği bir zaman aralığının varlığı şart koşulur. Bu temporal ayrım, tablonun saf bir duygudurum bozukluğundan (örneğin psikotik özellikli bipolar bozukluk) veya saf bir şizofreniden ayırt edilmesini sağlar. Nörobiyolojik düzeyde dopaminerjik aşırı etkinlik ile frontolimbik devrelerdeki işlev bozukluklarının yanı sıra serotonerjik ve noradrenerjik düzensizliklerin kesişim kümesinde yer aldığı öngörülmektedir.
Etimoloji
Yunanca 'schizein' [yarılmak/bölünmek] + Latinseli 'affectus' [duygulanım/ruh hali] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Klinik terminolojide hem psikotik süreçlerin yarılma dinamiklerini hem de duygudurum salınımlarını tek bir çatı altında tanımlar.
Karıştırmayın
Psikotik özellikli majör depresyon ve psikotik özellikli bipolar bozukluk ile sıklıkla karışır. Ayırt edici temel fark, şizoaffektif bozuklukta duygudurum belirtilerinin olmadığı dönemlerde de en az 2 hafta boyunca psikotik belirtilerin (sanrı/halüsinasyon) izole bir şekilde varlığını sürdürmesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Şizofreni
Şizofreni
Schizophrenia
Düşünce, duygu ve davranış alanlarında belirgin disintegrasyon, gerçeği değerlendirme yetisinde kayıp ve işlevsellik düşüşüyle karakterize kronik psikotik bozukluk.
İncele
Sanrı
Sanrı
Delusion
Kişinin kültürünün veya alt kültürünün ortak inanç sistemiyle bağdaşmayan, aksine somut ve rasyonel kanıtlar bulunmasına rağmen sarsılmaz bir inançla sürdürülen sabit yanlış inanıştır.
İncele
Psikoz
Psikoz
Psychosis
Gerçeklik testinin ciddi düzeyde bozulduğu; algı, biliş ve duygu alanlarında köklü sapmalarla karakterize majör zihinsel durum.
İncele