Doping
Doping
Tanım
Sporcuların fiziksel veya zihinsel performanslarını yapay yollarla artırmak amacıyla yasaklı madde veya yöntemleri kullanması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek düzeyli bir maraton koşucusunun, yorgunluk eşiğini yapay olarak yükseltmek ve oksijen taşıma kapasitesini artırmak için yarış öncesi yasaklı kan dopingi yöntemlerine başvurması.
Derin Analiz
Doping, farmakolojik ajanların (anabolizanlar, eritropoietin, uyarıcılar vb.) fizyolojik sınırları zorlamak veya aşmak için manipülatif kullanımıdır. Bilişsel ve davranışsal ekseninde, bireyin rekabet baskısı, başarı motivasyonu ve dışsal ödüller karşısında risk alma davranışını tetikler. Nörobiyolojik olarak dopaminerjik ödül mekanizmalarını ve frontal korteksin risk değerlendirme süreçlerini devre dışı bırakabilen kompütröze bir yönelim barındırır. Klinik toksikoloji ve spor psikolojisinin ortak kesişim kümesinde yer alarak hem somatik homeostazı hem de psikolojik adaptasyon süreçlerini tahrip eder.
Etimoloji
Hollandaca 'doop' (uyarıcı bitki özlerinden elde edilen kalın kıvamlı içecek) kelimesinden türetilmiş olup, 19. yüzyılın sonlarından itibaren spor ve performans bağlamında uluslararası literatüre girmiştir.
Karıştırmayın
Ergojenik destekler (yasal besin takviyeleri ve vitaminler ile karıştırılır; temel fark, dopingin WADA tarafından yasaklanmış kimyasal veya fizyolojik manipülasyonları içermesidir).