Performans Artırıcı Madde
Performance Enhancing Drug
Tanım
Rekabetçi sporlarda fiziksel kapasiteyi yükseltmek veya bilişsel faaliyetlerde dikkati artırmak amacıyla reçetesiz ya da uygunsuz şekilde kullanılan kimyasal maddelerdir.
Örnek Vaka / Uygulama
Akademik başarısını artırmak ve uzun saatler boyunca uykusuz çalışabilmek için dikkat eksikliği teşhisi olmadığı halde arkadaşından temin ettiği reçeteli uyarıcı ilaçları düzenli olarak kullanan bir üniversite öğrencisinin, ilacı almadığı günlerde şiddetli anhedoni, yorgunluk ve bilişsel işlev düşüşü yaşaması.
Derin Analiz
Performans artırıcı maddeler; anabolik-androjenik steroidler gibi fiziksel dayanıklılığı, kas kütlesini ve hızı artıran ajanlar ile metilfenidat ve amfetamin türevleri gibi merkezi sinir sistemini uyararak odaklanmayı ve uyanıklığı yükselten psikostimülanları kapsar. Bu maddelerin klinik dışı veya tıbbi endikasyon dışı (off-label) kullanımı, dopaminerjik ve noradrenerjik yollarda kalıcı adaptasyonlara, tolerans gelişimine ve nörobiyolojik homeostazın bozulmasına yol açabilir. Bağımlılık döngüleri, kardiyovasküler riskler ve yoksunluk sendromları klinik psikofarmakolojininincelikle incelediği patolojiler arasındadır.
Etimoloji
İngilizce 'performance' [icra, başarı, performans] + 'enhancing' [artıran, geliştiren] + 'drug' [ilaç, madde] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Tedavi amaçlı psikofarmakolojik ilaç kullanımı ile karıştırılır; ayırt edici nokta maddelerin klinik endikasyonla ve hekim kontrolünde değil, yasadışı veya performansı yapay olarak optimize etme saikiyle bireysel olarak edinilmesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Psikostimülan
Psikostimülan
Psychostimulant
Merkezi sinir sisteminin aktivitesini artırarak uyanıklığı, enerjiyi, dikkat düzeyini ve motor aktiviteyi yükselten farmakolojik ajan sınıfı.
İncele
Madde Kullanım Bozukluğu
Madde Kullanım Bozukluğu
Substance Use Disorder
Maddeye bağlı olumsuz sonuçlara ve işlevsellikte belirgin bozulmaya rağmen devam eden fizyolojik, davranışsal ve bilişsel belirtiler kümesi.
İncele