Aktif Kontrollü Deneme
Active Control Trial
Tanım
Bir grubun incelenen tedaviyi, ikinci grubun ise halihazırda kabul görmüş standart bir tedaviyi aldığı iki gruplu deneysel araştırma tasarımı.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir antidepresan ilacın etkinliğini test eden bir araştırmada, katılımcıların bir grubuna plasebo (etkisiz hap) vermek klinik olarak hastaları tedavi mahrumiyetinde bırakıp intihar riski yaratacağı için etik bulunmaz. Bunun yerine, araştırmacılar yeni ilacı piyasada halihazırda altın standart olarak kabul edilen ve etkinliği kanıtlanmış referans bir SSRI ilaçla karşılaştırarak test ederler.
Derin Analiz
Aktif kontrollü denemeler, klinik araştırma metodolojisinde özellikle plasebo kullanımının etik dışı veya klinik olarak kabul edilemez olduğu durumlarda (örneğin hayatı tehdit eden hastalıklar veya etkili tedavisi halihazırda var olan durumlar) birincil metodolojik standart olarak devreye girer. Bu tasarımlar, yeni geliştirilen müdahalenin tamamen etkisiz bir duruma (plasebo) karşı üstünlüğünü ölçmek yerine, mevcut standart tedaviye kıyasla eşdeğerliğini (non-inferiority) veya üstünlüğünü sınamak amacıyla kurgulanır. İstatistiksel güç analizi ve veri yorumlama süreçlerinde, plasebo kontrollü çalışmalara kıyasla daha karmaşık eşdeğerlik sınırlarının (non-inferiority margins) tanımlanmasını gerektirir.
Etimoloji
Latince 'activus' [faal, etkin] + Lateince 'contratrotulus' [karşı kayıt/denetim] ve İngilizce 'trial' [deneme, yargılama] kelimelerinin birleşimiyle oluşan metodolojik terim.
Karıştırmayın
Plasebo kontrollü deneme (placebo-controlled trial) ile sıklıkla karıştırılır; plasebo kontrollü çalışmalarda kontrol grubu etken madde içermeyen müdahale alırken, aktif kontrollü çalışmalarda kontrol grubu halihazırda etkinliği kanıtlanmış standart bir tedavi alır.