Akut Tolerans
Acute Tolerance
Tanım
Tek bir küçük dozun bile ardından bazen hızla gelişen ve ilaç etkisine karşı duyarsızlaşmayı işaret eden bir tolerans türüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
İntravenöz yoldan alkol alan bir bireyin kan alkol seviyesi henüz yükselme eğilimindeyken, motor koordinasyon testlerinde gösterdiği bozulmanın, aynı kan alkol konsantrasyonunun düşüş evresindekine kıyasla daha belirgin olması akut toleransın klasik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Akut tolerans, farmakodinamik süreçlerin hızlandırılmış bir varyantı olarak nöröreseptör duyarsızlaşması, içselleştirme (internalizasyon) mekanizmaları veya homeostatik kompansatuar yanıtların dakikalar ila saatler içinde tetiklenmesiyle ortaya çıkar. Klasik kronik toleranstan farklı olarak, ilacın vücuttan eliminasyonu tamamlanmadan, aynı infüzyon veya tekil uygulama seansı sırasında bile gözlemlenebilir. Sinaptik düzeyde reseptör kinetiğinin desensitize olması, hücresel düzeyde ise sinyal iletim yollarının anlık geri bildirim döngüleriyle baskılanması bu hızlı adaptasyonun temelini oluşturur.
Etimoloji
Latince 'acutus' (sivri, keskin, ani) ve tolerantia ('tolerare' fiilinden türetilmiş olup katlanma, dayanma gücü) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Taşiflaksi genellikle daha çok otonomik veya sempatomimetik ajanlardaki hızlı tükenmeyi ifade ederken; kronik tolerans haftalar veya aylar süren tekrarlayan maruziyetler sonucu gelişir.