Alışkanlık Bozukluğu
Habit Disorder
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek stresli dönemlerde ders çalışırken farkında olmadan saçlarını koparan ve kafa derisinde tahfrişe yol açan bir üniversite öğrencisinin, bu eylemin akademik ve sosyal aktivitelerini kısıtlaması durumu.
Derin Analiz
Alışkanlık bozuklukları, bireyin istem dışı veya yarı iradi olarak sergilediği, stres azaltma veya kendi kendini yatıştırma işlevi gören ancak zamanla otomatize olarak zarar verici bir boyuta ulaşan davranışları kapsar. Nörobiyolojik düzeyde, bu tür yineleyici eylemler genellikle bazal ganglionlar, özellikle striatum ve prefrontal korteks arasındaki devrelerdeki işlev bozuklukları ile ilişkilendirilir. Dopaminerjik ödül mekanizmalarının bu döngüleri pekiştirmesi, davranışın sönmesini zorlaştırır. Klinik pratikte trikotillomani (saç koparma), ekskoriasyone (deri yolma) veya stereotipik hareket bozuklukları gibi alt tipleri barındırabilir; ancak temelinde yatan ortak mekanizma, motor kontrolün otomatizmle birleşerek adaptif sınırları aşmasıdır.
Etimoloji
Latince 'habitus' (durum, biçim, edinilmiş alışkanlık) kelimesinden türetilen 'habit' ile Yunanca 'dys-' (bozuk, kusurlu) ve 'ordō' (düzen) köklerinin birleşiminden oluşan 'disorder' teriminin bir araya gelmesiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB) ile karıştırılabilir; ancak OKB'deki davranışlar genellikle obsesif düşünceleri nötralize etmeye yönelik zihinsel kurallara veya takıntılara dayalıyorken, alışkanlık bozukluklarında belirgin bir obsesyon eşlik etmez ve eylem daha çok otomatizeleşmiş bir motor alışkanlıktır.