Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Ampirik Benlik

Empirical Self

Tanım

William James'in benlik kuramında, öznenin (bilen ben'in) nesnesi olarak ele aldığı; gözlemlenebilir, deneyimlenebilir ve bilinen tüm yönleriyle benlik ('beni').

Örnek Vaka / Uygulama

Kişinin aynaya baktığında gördüğü fiziksel bedeni (maddi benlik), yerinde meslektaşlarının kendisini nasıl tanıdığına dair algısı (sosyal benlik) ve kendi içsel düşünce süreçleri ile ahlaki pusulası üzerine yaptığı tefekkürler (tinsel benlik) bir araya gelerek o bireyin ampirik benlik bütünlüğünü oluşturur.

Derin Analiz

William James'in klasik benlik dikotomisinde ampirik benlik ('me'), saf ego ya da saf benlikten ('I') ayrılır. Bu yapı kendi içinde üç alt boyuta ayrılır: Maddi benlik (beden, giysiler, mülkler ve aile gibi somut uzantılar), sosyal benlik (başkalarının zihnindeki imajımız ve toplumsal rollerimiz) ve tinsel/ruhsal benlik (öznel yaşantılar, bilinç akışı, psikolojik yetiler ve değerler). Bilişsel ve sosyal psikolojide bu kavram, bireyin kendi hakkındaki tutumlarının, inançlarının ve kimlik algısının ampirik bir envanteri olarak işlev görür. Nörobiyolojik düzeyde ise, ampirik benliğin temsili, Default Mode Network (Varsayılan Durum Ağı) ve medial prefrontal korteksin öz-referanslı işlemler sırasındaki aktivasyon kalıplarıyla ilişkilendirilmektedir.

Etimoloji

Latince 'empiricus' [deneye dayalı, gözlemlenebilir] ve Eski İngilizce 'self' [öz, kendi] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Saf benlik (pure ego / 'I') ile sıkça karıştırılır; saf benlik deneyimi organize eden bilen özneyken, ampirik benlik bilinen nesnedir.