Anısal Bellek
Episodic Memory
Tanım
Kişinin belirli bir zaman ve mekânda deneyimlediği olayları, otobiyografik bir farkındalık ve öznel bilinç eşliğinde hatırlamasını sağlayan uzun süreli açık bellek sistemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetişkin bir bireyin, çocukluğunda ailesiyle birlikte gittiği ilk deniz tatilinde giydiği kıyafeti, duyduğu dalga sesini ve o an hissettiği neşe duygusunu mekânsal ve zamansal bağlamıyla birlikte zihninde yeniden canlandırması anısal belleğin işlevine örnek teşkil eder.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nörobilim literatüründe Endel Tulving tarafından kavramsallaştırılan anısal bellek, sadece olgusal bilgilerin depolandığı anlamsal bellekten farklı olarak, 'otonoetik bilinç' (autonoetic consciousness) adı verilen öznel bir zaman yolculuğu deneyimi gerektirir. Birey, geçmişteki bir olayı hatrlarken sadece verileri geri çağırmaz; aynı zamanda o anın içinde bulunduğunu, olayı bizzat deneyimlediğini zihinsel olarak yeniden kurgular. Nörobiyolojik düzeyde, medial temporal lob, özellikle hipokampus ve onu çevreleyen kortikal yapılar bu bellek izlerinin kodlanması, pekiştirilmesi ve geri çağrılmasında kritik bir rol oynar.
Etimoloji
Yunanca 'episodes' [bölüm, olay] ve Latince 'memoria' [hatırlama, zihin gücü] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Anlamsal bellek (semantic memory) ile sıkça karıştırılır. Anlamsal bellek dünyaya dair soyut ve bağlamdan bağımsız bilgileri (örneğin 'Paris Fransa'nın başkentidir') barındırırken, anısal bellek kişisel deneyimleri ve zamansal-uzamsal bağlamı ('Geçen yaz Paris'e gittiğimde eyfel kulesi önünde yağmur yağıyordu') barındırır.