Apareni
Apareunia
Tanım
Cinsel birleşmeyi fiziksel olarak gerçekleştirememe durumu. Genellikle anatomik, fizyolojik veya psikojenik engellerden kaynaklanan bir işlev bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
26 yaşında yeni evli bir danışan, cinsel birlik denemeleri sırasında pelvik bölgede ani, şiddetli bir kasılma ve penetrasyonun fiziksel olarak imkansız hale gelmesi şikayetiyle klinik psikoloji kliniğine başvurmuştur. Yapılan tıbbi değerlendirmede organik bir patolojiye rastlanmamış, durumun koşullanmış kaygı ve istem dışı vajinal kas spazmlarına bağlı apareni tablosu oluşturduğu saptanmıştır.
Derin Analiz
Apareni, tek başına bağımsız birincil bir psikiyatrik tanılardan ziyade, sıklıkla vajinismus, şiddetli dispareyni (ağrılı cinsel ilişki), pelvik taban disfonksiyonu veya konjenital anatomik anomaliler (örneğin imperfore hymen veya vajinal agenezi) gibi altta yatan somatik ya da psikolojik süreçlerin klinik bir belirtisidir. DSM-5-TR sınıflandırmasında cinsel işlev bozuklukları, kadın cinsel ilgisi/uyarılması bozukluğu veya genito-pelvik ağrı/penetrasyon bozukluğu başlıkları altında incelenir. Nörobiyolojik boyutta, sempatik sinir sisteminin aşırı aktivasyonu ve buna eşlik eden otomatize olmuş katastrofik bilişsel döngüler, pelvik taban kaslarında istemsiz spazmlara yol açarak penetrasyonu imkansız kılabilir. Klinik değerlendirmede multidisipliner bir yaklaşım şarttır; jinekolojik muayene ile organik etiyoloji dışlanmalı, eş zamanlı olarak bilişsel davranışçı terapi ve pelvik taban fizyoterapisi ile psikojenik bileşenler ele alınmalıdır.
Etimoloji
Yunanca 'a-' (olumsuzluk eki, yokluk) + 'pareunos' (yatak arkadaşı, cinsel partner) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime kökeni itibarıyla cinsel birliktelik kurma yetersizliğini ifade eder.
Karıştırmayın
Disparoni ile sıklıkla karıştırılır. Disparoni, cinsel birleşme sırasında veya sonrasında ağrı duyulması anlamına gelirken; apareni, ağrıdan bağımsız olarak birleşmenin (penetrasyonun) hiç gerçekleştirilememesi durumunu ifade eder.