Arama Asimetrisi
Search Asymmetry
Tanım
Görsel arama görevlerinde, bir özelliğin varlığını tespit etmenin yokluğunu tespit etmekten farklı ve genellikle çok daha hızlı olması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında katılımcılara karmaşık semboller dizisi gösterilir. İçlerinde tek bir 'Q' harfi bulunan 'O' harfleri matrisinde 'Q'yu bulmak saniyeler sürmez; çünkü 'Q'daki kuyruk ayırt edici bir özellik olarak hemen göze çarpar. Ancak matrisin tamamı 'Q'lardan oluştuğunda ve görev aralarındaki tek 'O'yu (kuyruğu olmayan harfi) bulmak olduğunda, reaksiyon süresi çarpıcı biçimde artar ve katılımcı her harfi tek tek taramak zorunda kalır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve görsel dikkat araştırmalarında, erken evre görsel işleme ve özellik tespiti (feature detection) mekanizmalarının yönlü ve eşitsiz çalış karakterini ortaya koyar. Anne Treisman'ın Özellik Entegrasyon Kuramı (Feature Integration Theory) çerçevesinde incelenir. Bir uyarıcıda ayırt edici bir özelliğin (örneğin dik bir çizgi, halkada bir kuyruk) 'varlığı' paralel (patt-matching) bir süreçle tüm görsel alanda anında (pop-out etkisiyle) taranabilirken, bu özelliğin 'yokluğu' seri ve zahmetli bir dikkat odağı kaydırma süreci (serial visual search) gerektirir. Bu durum, beyindeki algısal filtrelerin ve görsel korteksteki receptive field (reseptif alan) organizasyonlarının uyarıcı yokluğundan ziyade varlığına öncelik veren bir evrimsel donanıma sahip olduğunu gösterir.
Etimoloji
İngilizce 'search' (arama, göz gezdirme) ve Yunanca kökenli 'asymmetria' (simetriden yoksunluk, uyumsuzluk) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Görsel pop-out etkisi (visual pop-out) ve hedef baskınlığı (target salience) ile karıştırılır; ancak arama asimetrisi, varlık ile yokluk arasındaki performans farkının genel fenomenini tanımlarken, pop-out bu asimetrinin varlık koşulundaki sonucudur.
Keşfetmeye Devam Edin
Görsel Arama
Görsel Arama
Visual Search
Dikkat gerektiren çevresel uyaranlar arasından belirli bir hedef uyaranın saptanması ve tespit edilmesi sürecidir.
İncele
Dikkat Odaklanması
Dikkat Odaklanması
Attentional Focus
Bireyin belirli bir anda bilişsel kaynaklarını içsel (duygular, bilişler, bedensel duyumlar) ya da dışsal (çevresel uyaranlar) unsurlara yönlendirme derecesi ve yönüdür.
İncele
Pop-out Etkisi
Pop-out Etkisi
Pop-out
Görsel arama görevlerinde, arka plandaki çeldiricilerden temel bir özelliğiyle (renk, yönelim vb.) hemen ayrışan ve dikkat çaba gerektirmeden fark edilen hedef uyarıcı.
İncele