Dikkat Odağı
Focus Of Attention
Tanım
Bireyin bilişsel kaynaklarını yönlendirdiği içsel veya dışsal herhangi bir uyaranın ya da deneyim alanının spesifik bileşeni.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal anksiyete tanısı alan bir bireyin topluluk önünde konuşurken dikkat odağını tamamen kendi kalp atışlarına ve titreyen ellerine (içsel odak) yöneltmesi, dışarıdaki dinleyicilerin yüz ifadelerini fark etmesini engeller ve kaygısını katlar.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nöropsikoloji literatüründe dikkat odağı, çalışma belleği ve algısal seçiciliğin kesişim kümesinde yer alır. Dış dünyadan gelen duyusal girdiler (ekstrosepsiyon) veya zihinsel süreçler (interosepsiyon/üstbiliş) arasından hangisinin işleme önceliği alacağını belirleyen mekanizmadır. Yürütücü işlevler (executive functions) ve prefrontal korteks ile parietal ağlar arasındaki dinamik etkileşimle yönetilir. Dikkat odağının esnekliği veya katılığı, anksiyete bozuklukları, travma sonrası stres tepkileri ve dikkat eksikliği durumlarında doğrudan patolojik ya da adaptif sapmalar gösterebilir.
Etimoloji
Latince 'attendere' (dikkatini vermek, yöneltmek; 'ad-' [yönelik] + 'tendere' [germek, uzatmak]) fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Dikkat aralığı (attention span) ve tetikte olma (vigilance) kavramlarıyla sıkça karıştırılır; dikkat odağı dikkatin *nereye* yöneldiğinin niteliğini ve yönünü belirtirken, aralık süreyi, tetikte olma ise tehdit arama halindeki sürekli uyarılmışlığı ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele
Çalışma Belleği
Çalışma Belleği
Working Memory
Bilgiyi zihinde geçici olarak tutma ve karmaşık bilişsel görevleri yerine getirmek için bu bilgi üzerinde işlem yapma kapasitesi sunan sınırlı kapasiteli bilişsel sistem.
İncele
Üstbiliş
Üstbiliş
Metacognition
Bireyin kendi bilişsel süreçlerinin farkında olması ve bu süreçleri aktif olarak izleyip kontrol edebilme kapasitesi.
İncele