Arjininosüksinik Asidüri
Argininosuccinic Aciduria
Tanım
Üre döngüsündeki genetik bir kusur nedeniyle idrarda, kanda ve beyin omurilik sıvısında arjininosüksinik asit birikimiyle karakterize, otozomal resesif kalıtılan kalıtsal bir metabolizma hatası.
Örnek Vaka / Uygulama
Doğumdan birkaç gün sonra emmeme, kusma ve aşırı uyku hali (letarji) şikayetleriyle yenidoğan yoğun bakım ünitesine getirilen bir bebekte yapılan tetkiklerde plazma amonyak düzeyinin tehlikeli boyutlarda yüksek olduğu saptanır. Yapılan ileri amino asit analizinde idrarda yüksek düzeyde arjininosüksinik asit tespit edilir ve hasta, protein kısıtlı diyet ile amonyak düşürücü ajanlar içeren acil metabolik tedavi protokolüne alınır.
Derin Analiz
Arjininosüksinik asidüri, karaciğerdeki üre döngüsünde görev yapan arjininosüksinat liyaz (ASL) enziminin eksikliğinden kaynaklanan kalıtsal bir bozukluktur. 7. kromozom üzerinde yer alan ASL genindeki mutasyonlar bu tablodan sorumludur. Enzimin işlev görememesi, amonyağın üreye dönüştürülerek vücuttan atılmasını engeller ve kanda hiperamonyemiye yol açar. Yüksek amonyak seviyeleri nörotoksik etki göstererek astrosit şişmesine, beyin ödemine ve ilerleyici nörolojik hasara neden olur. Klinik tablo, neonatal dönemde şiddetli amonyak toksisitesi (letarji, kusma, hipotermi) ile ortaya çıkabileceği gibi, daha hafif formlarda çocukluk çağında gelişimsel gecikme, triküspit düzeyde saç anomalileri (trichorrhexis nodosa nedeniyle kırılgan saçlar) ve nöbetlerle de kendini gösterebilir. Tanı, plazma amino asit analizi, idrarda arjininosüksinik asit tespiti ve moleküler genetik testlerle konur.
Etimoloji
Latince 'argininum' (arginin amino asidi) + 'succinicum' (süksinik asit) ve Yunanca 'ouron' (idrar) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Ornitin transkarbamilaz (OTC) eksikliği ve Karbamoil fosfat sentetaz I (CPS1) eksikliği. Bu iki bozukluk da üre döngüsü kusurlarıdır ve hiperamonyemiye yol açar; ancak arjininosüksinik asidürüden farklı olarak bu durumlarda idrarda arjininosüksinik asit birikimi görülmez ve sıklıkla kendine has saç anomalileri eşlik etmez.