Atıf Terapisi
Attribution Therapy
Tanım
Terapistin, danışanın olayların ve kendi davranışlarının nedenlerine ilişkin yükleme ve açıklamalarını değiştirmeyi amaçladığı bir psikoterapi yaklaşımıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik depresyon tanısı alan bir danışan, iş yerinde aldığı övgüyü 'yöneticinin sadece kibarlık yapmak istemesine' (dışsal ve kararsız bir etken) bağlarken, hazırladığı rapordaki küçük bir hatayı 'kendi zeka geriliğine' (içsel ve kalıcı bir etken) yormaktadır. Atıf terapisi sürecinde terapist, danışanın bu dengesiz yükleme biçimlerini fark etmesini sağlayarak başarıları için kendi çabasını takdir etmesine ve hataları spesifik, düzeltilebilir çalışma stratejilerine bağlamasına yardımcı olur.
Derin Analiz
Atıf terapisi, Fritz Heider'ın atıf teorisi ve Bernard Weiner'ın başarı ve başarısızlık motivasyonundaki atıf modelleri üzerine temellenir. Bireylerin yaşamlarındaki olumlu ya da olumsuz olayları içsel (örneğin yetenek, çaba) ya da dışsal (örneğin şans, zorluk derecesi) faktörlere bağlama eğilimleri, onların duygusal tepkilerini ve gelecekteki davranışsal niyetlerini doğrudan belirler. Klinik pratikte, özellikle öğrenilmiş çaresizlik, depresyon ve kaygı bozukluklarında danışanlar sıklıkla maladaptif (işlevsel olmayan) atıf kalıpları sergilerler; örneğin başarıları dışsal şansa bağlayıp başarısızlıkları tamamen içsel yetersizliklere atfetmek. Terapötik müdahale, bu çarpık nedensel yüklemeleri yeniden yapılandırarak danışanın öz-yeterlik algısını ve içsel denetim odağını güçlendirmeyi hedefler.
Etimoloji
Latince 'attributio' (atfetme, yükleme) kelimesinden türetilmiştir. 'Ad-' (yönelme, -e doğru) ve 'tribuere' (bağışlamak, paylaştırmak, yüklemek) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Bilişsel Yeniden Yapılandırma ile karıştırılabilir; ancak bilişsel yeniden yapılandırma genel olarak tüm otomatik düşünceleri ve inançları hedef alırken, atıf terapisi dar ve spesifik olarak olayların 'nedensellik kökenlerine' odaklanır.