Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Ay Evresi Çalışmaları

Moon-phase Studies

Tanım

Ay'ın evreleri ile insanlardaki şiddet eylemleri veya ruhsal bozukluk epizotları arasındaki olası nedensel ya da korelasyonel ilişkileri inceleyen ampirik araştırmalar.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir psikiyatri kliniğinde görev yapan araştırmacılar, son beş yıl içerisindeki acil servis nöbet kayıtlarını tarayarak psikotik atak vakalarının takvim günlerini Ay'ın evreleriyle eşleştirir. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda, dolunay gecelerinde psikiyatrik başvurularda anlamlı bir artış olmadığı, yalnızca hastane personelinin 'dolunayda hasta artar' önyargısı nedeniyle bu gecelerdeki vakaları daha dikkatli hatırladığı (illüzor korelasyon) tespit edilir.

Derin Analiz

Ay evresi çalışmaları, folklorik inançlar ile ampirik bilim arasındaki tarihsel gerilimi inceleyen metodolojik bir metodoloji sahasıdır. Halk tıbbında ve dilde (örneğin 'lunatic' kelimesinde) derin köklere sahip olan bu mit, Ay'ın yerçekimsel çekim kuvvetinin (okyanuslardaki gelgit etkisine benzer şekilde) insan vücudundaki su oranını veya beyin kimyasını etkilediği varsayımına dayanır. Ancak insan vücudu açık bir okyanus sistemi değildir; kapalı bir sıvı dengesine sahiptir ve bir sivrisineğin yarattığı yerçekimsel çekim etkisi bile insan üzerindeki Ay etkisinden daha büyüktür. Metodolojik olarak sağlam yürütülen kontrollü çalışmalar, Ay'ın evreleri (dolunay, yeni ay vb.) ile psikiyatrik acil servis başvuruları, suç oranları veya intihar vakaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon olmadığını defalarca kanıtlamıştır. Bu bağlamda, gözlenen artışlar genellikle doğrulama yanlılığı (confirmation bias) ve tesadüfi olayların folklorik bellekte daha uzun süre kalmasıyla açıklanır.

Etimoloji

İngilizce 'moon' [ay] + 'phase' [evre/aşama] + 'studies' [çalışmalar] kelimelerinin birleşiminden oluşur. Etimolojik köken olarak Latince 'luna' [ay] kelimesine dayanır; bu kök klinikte 'lunacy' (akıl hastalığı/delilik) teriminin de temelini oluşturur.

Karıştırmayın

Sirkadiyen Ritimler (biyolojik saat ve aydınlık-karanlık döngüleri ile düzenlenen gerçek fizyolojik süreçler); Doğrulama Yanlılığı (bireyin inancını destekleyen kanıtları hatırlayıp çürütenleri görmezden gelmesi).