Ayar Noktası
Set Point
Tanım
Bir organizmanın veya fizyolojik sistemin homeostazi ya da kararlı durumunu korumaya çalıştığı hedeflenen tercih edilen işlevsellik veya durum düzeyi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek stresli bir işte çalışan bir bireyin, büyük bir terfi aldıktan sonraki birkaç ay içinde coşkusunun azalarak eski genel mutluluk ve tatmin düzeyine geri dönmesi, öznel iyi oluş ayar noktasının işleyişine somut bir örnektir.
Derin Analiz
Ayar noktası kavramı, kökenini düzenleyici sistemlerden alır; ancak fizyoloji ve davranış bilimlerinde organizmanın içsel dengesini (homeostazi) sürdürme eğilimini açıklar. Örneğin, vücut sıcaklığı, kilo veya kan şekeri gibi biyolojik parametrelerde bu eşik değerleri korumak için negatif geri bildirim döngüleri devreye girer. Mutluluğun ayar noktası teorisinde ise, yaşam olaylarının (piyango kazanmak ya da engelli kalmak gibi) öznel iyi oluş üzerindeki etkisinin geçici olduğu, bireylerin genetik ve kişilik temelli duygu taban çizgilerine zamanla geri döndüğü öne sürülür. Ancak modern epigenetik ve psikolojik araştırmalar, bu taban çizgisinin tamamen sabit olmadığını, uzun vadeli ve yoğun çevresel müdahalelerle değişebileceğini göstermektedir.
Etimoloji
İngilizce 'set' (kurmak, sabitlemek) ve 'point' (nokta, konum) kelimelerinin birleşiminden oluşan terim, kökensel olarak sibernetik ve mühendislik terminolojisindeki regülasyon mekanizmalarından biyoloji ve psikoloji literatürüne uyarlanmıştır.
Karıştırmayın
Homeostazi ile sıklıkla karıştırılır; homeostazi dinamik denge durumunun kendisiyken, ayar noktası bu dengenin hedeflendiği referans değerdir.
Keşfetmeye Devam Edin
Öznel İyi Oluş
Öznel İyi Oluş
Subjective Well-being (SWB)
Bireyin kendi yaşam kalitesini, mutluluk düzeyini ve doyumunu hem duygusal hem de bilişsel boyutlarıyla değerlendirdiği kişisel kanaatidir.
İncele