Azaltılmış Sorumluluk
Diminished Responsibility
Tanım
Suç failinin eylem sırasındaki zihinsel anomalileri nedeniyle tam cezai ehliyete sahip olmadığını savunan ve cezai sorumluluğu hafifleten bir hukuki savunma biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli paranoid şizofreni tanısı olan bir sanığın, işlediği suç esnasında aktif sanrıların etkisi altında gerçeklik algısının ciddi ölçüde bozulduğu tespit edilmiş, mahkeme tam ceza yerine bu durumu göz önüne alarak cezai sorumluluğunu azaltmıştır.
Derin Analiz
Adli psikoloji ve psikiyatri kesişim kümesinde yer alan bu kavram, insan iradesinin ve bilişsel kontrolün hiçbir zaman ikili (siyah-beyaz) bir eksende değerlendirilemeyeceği gerçeğine dayanır. Akıl hastalığı savunmasından (insanity defense) farklı olarak, failin suçihtisasını tamamen ortadan kaldırmaz; aksine, nörobiyolojik veya psikopatolojik bozuklukların karar verme mekanizmalarını (örn. dürtü kontrolü, ön lob işlevleri) kısmen bozduğu varsayımıyla cezai kusuru orantılı biçimde düşürür. Bilişsel yetersizliklerin mens rea (suç kastı) üzerindeki azaltıcı etkisi klinik değerlendirmelerle mahkemeye sunulur.
Etimoloji
Latince 'dimminuere' (küçültmek, azaltmak) fiili ile Latince 'respondere' (karşılık vermek, yükümlü olmak) kökünden türetilen sorumluluk kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Akıl hastalığı savunması (insanity defense) ile sıkça karıştırılır. Akıl hastalığı savunması suçu işlerken kişinin tamamen muhakeme yeteneğini yitirdiğini ve suçun hukuki anlamını kavrayamadığını savunarak beraat hedeflerken; azaltılmış sorumluluk eylemin varlığını ve suçluluğu kabul eder ancak zihinsel kusur nedeniyle cezanın hafifletilmesini talep eder.