Bağımsız Yaşam Merkezi
Center For Independent Living (CIL)
Tanım
Fiziksel veya zihinsel engelli bireylerin toplumsal hayata tam katılımını, kendi kendilerini savunmasını ve bağımsız yaşam sürdürmelerini destekleyen topluluk tabanlı kuruluşların genel adıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli bir omurilik yaralanması sonrası tekerlekli sandalye kullanan 28 yaşındaki bir bireyin, hastane taburculuğu sonrasında toplumsal yaşama uyum sağlamakta zorlanması ve depresif belirtiler göstermesi üzerine bir CIL'e başvurması. Merkezdeki akran danışmanının rehberliğinde ev modifikasyonları, toplu taşıma kullanımı ve hukuki haklar konusunda eğitim alarak birkaç ay içinde kendi evinde bağımsız yaşama geçmesi ve tam zamanlı bir işe başlaması.
Derin Analiz
Rehabilitasyon psikolojisi ve sosyal hizmetler disiplini bağlamında CIL (Bağımsız Yaşam Merkezi) kavramı, engelliliğin tıbbi modelinden (bireyin bozukluğunu tedavi etme odaklı) sosyal ve insan hakları modeline (çevresel ve toplumsal engelleri ortadan kaldırma odaklı) geçişin mihenk taşlarından biridir. Bu merkezler, engelli bireylerin kendi kaderlerini tayin etme hakkını ('peer counseling' - akran danışmanlığı, hak savunuculuğu, beceri kazandırma ve bağımsız konut edinme rehberliği) merkeze alır. Klinik ve topluluk psikolojisi perspektifinden bakıldığında, bu yapılar dışlanmış bireylerin 'öğrenilmiş çaresizlik' döngüsünü kırmasında ve öz-yeterlilik algısını yeniden inşa etmesinde katalizör görevi görür.
Etimoloji
İngilizce 'Center for Independent Living' ifadesinin kısaltmasıdır; 'center' (Latince *centrum*, merkez) ve 'independent' (Latince *in-* [değil] + *dependere* [bağlı olmak], bağımsız) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Geleneksel bakım evleri, rekonvalesans (iyileşme) merkezleri veya korumalı atölyeler ile karıştırılır. Temel fark; bu kurumların hastane benzeri bir bakım veya medikal tedavi sunmak yerine, bireyin kendi evinde ve toplum içinde tamamen bağımsız bir hayat sürmesini sağlayacak özerkliği ve hak temelli savunuculuğu desteklemesidir.