Basımlama
İmprinting
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yumurtadan yeni çıkmış bir grup gri kaz yavrusunun, kuluçka makinesinden çıktıktan sonra ilk gördükleri hareketli nesne olan araştırmacı Konrad Lorenz'i takip etmeleri ve başka canlılara ilgi göstermeyip yalnızca ona bağlanmaları.
Derin Analiz
Etoloji ve gelişimsel psikoloji ekseninde basımlama, klasik koşullanma veya edimsel öğrenmeden kökten ayrılan özgün bir formdur. Douglas A. Spalding'in öncülük ettiği ve Konrad Lorenz'in kaz yavruları üzerindeki çığır açan çalışmalarıyla teorik temellerine kavuşan bu mekanizma, organizmanın evrimsel olarak belirli bir uyarıcıya karşı biyolojik bir hazırlık (preparedness) durumunda olduğunu gösterir. Kritik pencere (critical period) adı verilen dar zaman aralığında çevresel uyarıcılara maruz kalma zorunluluğu vardır; bu süre zarfında kaydedilen uyarıcı (genellikle anne figürü), nöral devrelerde silinmez bir iz bırakır ve tür içi bağlanma ile cinsel yönelimin temellerini atar. İnsan gelişiminde klasik anlamda bir basımlama görülmese de, erken dönem bağlanma teorileri ve kritik dönem hipotezleri bu kök kavramdan doğrudan beslenmektedir.
Etimoloji
Almanca 'Prägung' (darbe, mühürleme, damgalama) teriminden Konrad Lorenz tarafından 1937 yılında etolojik literatüre kazandırılmış; köken olarak Latince 'imprimere' (üzerine basmak, mühürlemek) fiiline dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Kritik Dönem
Kritik Dönem
Critical Period
Organizmanın yaşam döngüsünde, belirli çevresel uyaranlara karşı en yüksek duyarlılığa sahip olduğu ve bu pencere kaçırıldığında ilgili işlevin normal olarak kazanılamadığı hassas gelişim evresi.
İncele
Etoloji
Etoloji
Ethology
Hayvan davranışlarını, öncelikli olarak doğal yaşam ortamlarında evrimsel ve uyumsal bağlamda inceleyen karşılaştırmalı biyoloji alt dalıdır.
İncele
Bağlanma Kuramı
Bağlanma Kuramı
Attachment Theory
Bebekler ile birincil bakım verenleri arasında evrimsel temelli yakınlık arayışı ve duygusal bağ kurma süreçlerini inceleyen, bireyin yaşam boyu duygu düzenleme kapasitesini şekillendiren kapsamlı gelişimsel kuram.
İncele