Beklenti Yası
Anticipatory Grief
Tanım
Sevilen bir kişinin yakın zamanda öleceği beklentisiyle yaşanan yoğun keder ve kaygı durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Evre 4 kanser tanısı alarak palyatif bakıma alınan eşinin yatağı başındaki bir bireyin, henüz eşi hayattayken eşyalarını toplamaya başlaması, onunla geçirdiği anılarda bile geçmiş zaman kipi kullanması ve gelecekteki yalnızlığı için şimdiden yas tutması.
Derin Analiz
1944 yılında Erich Lindemann tarafından literatüre kazandırılan bu kavram, gerçek kayıp gerçekleşmeden önce başlayan adaptasyon sürecini ifade eder. Bilişsel ve duygusal düzeyde, bireyin gelecekteki yokluğa zihinsel olarak hazırlanmasını sağlayan çift yönlü bir mekanizmadır. Bir yandan ölüm anındaki travmatik şok etkisini yumuşatırken (tampon mekanizması), diğer yandan bireyin ilişkiden erken duygusal kopuş yaşamasına ve hastayı henüz hayattayken 'ölü' gibi konumlandırmasına yol açarak sosyal izolasyon ve suçluluk döngüleri tetikleyebilir. Nörobiyolojik olarak, amigdala ve prefrontal korteks arasındaki sürekli alarm durumu, kronik stres hormonu salınımına ve karar verme mekanizmalarında tükenmişliğe neden olur.
Etimoloji
Latince 'anticipare' (önceden almak, önlemek; 'ante-' [önce] + 'capere' [almak]) ve Eski İngilizce 'grēf' (ağırlık, üzüntü, sıkıntı) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Komplike yas (complicated grief) ile karıştırılır; komplike yas kayıp sonrasında ortaya çıkan ve kronikleşen patolojik bir süreçken, beklenti yası henüz gerçekleşmemiş bir kayba yönelik pre-mortem (ölüm öncesi) deneyimlenir.