Komplike Yas
Abnormal Grief
Tanım
Kayıp sonrasında ortaya çıkan, normal yas süreçlerinin zamansal ve işlevsel sınırlarını aşarak sü kronik, yıkıcı ve işlevselliği felç eden bir ruhsal durumdur.
Örnek Vaka / Uygulama
Kocasını beş yıl önce bir trafik kazasında kaybeden 45 yaşındaki bir danışan, aradan geçen uzun zamana rağmen kocasının kıyafetlerini dolaptan hiç çıkarmamış, yatak odasını tamamen bıraktığı gibi tutmuş ve her akşam gelen otobüs saatinde kapıda onu beklemeye devam etmiştir. Günlük mesleki işlevselliğini tamamen yitirmiş, sosyal izolasyon yaşamış ve kayıp dışındaki uyarıcılara karşı bütünüyle anhedoni (zevk alamama) geliştiriştir.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatri literatüründe geleneksel yas tepkilerinin adaptif (uyum sağlayıcı) çözünürlüğe ulaşamaması halini ifade eder. DSM-5-TR kapsamında kalıcı karmaşık yas bozukluğu (prolonged grief disorder) çatısı altında incelenir. Nörobiyolojik düzeyde, kaybedilen kişiye yönelik aşırı özlem ve sürekli arayış (yearning), beynin ödül sisteminde (özellikle nükleus accumbens ve ventral tegmental alan) kronik bir dopaminerjik yoksunluk ve aktivasyon döngüsü yaratır. Prefrontal korteksin amigdala üzerindeki regülasyon kapasitesi zayıflar; bu da bireyin bilişsel esnekliğini kaybetmesine ve travmatik anıları entegre edememesine yol açar.
Etimoloji
Latince 'ab-' (uzaklaşma, -den farklı olma) + 'norma' (kural, kurala uygunluk) ve Germen kökenli 'greva' (ağırlık, üzüntü, yük) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Majör Depresif Bozukluk ile sıkça karıştırılır; majör depresyonda genel bir çökkünlük ve değersizlik hissi hakimken, komplike yasta odak noktası spesifik olarak kaybedilen kişiye duyulan yoğun özlem ve kaybı kabullenememedir.