Ben-o
I–ıt
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir hastane yöneticisinin, uzun yıllardır kurum için çalışan ve kronikleşmiş sağlık sorunları yaşayan bir hemşireyi, insani koşullarını ve emeğini göz ardı ederek yalnızca 'maliyet ve verimlilik' tablosundaki bir veri satırı olarak görmesi ve doğrudan işten çıkarması Ben-O ilişkisinin tipik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Fenomenolojik psikoloji ve nesne ilişkileri teorisi bağlamında Ben-O ilişkisi, karşılıklılığın, empati köprülerinin ve özne-özne düzeyindeki sahici temasın askıya alındığı bir algısal çarpıtmadır. Buberci diyaloğun zıttı olarak bu düzlemde öteki, bireyin kendi psikolojik veya pratik gereksinimlerini tatmin eden, manipüle edilen ya da kontrol edilen işlevsel bir araçtan ibarettir. Klinik pratikte bu dinamik, özellikle narsisistik kişilik örgütlenmelerinde ve antisosyal spektrumda, bireyin başkalarını özerk birer ruhsal varlık olarak tanımakta zorlanmasının temel görünümünü oluşturur. Özne, ötekini içselleştiremez; onu yalnızca deneyimlenen veya kullanılan bir nesne kategorisine indirger.
Etimoloji
Alman Yahudi filozof Martin Buber'in 'Ich und Du' (1923) adlı çığır açan eserindeki 'Ich-Es' kavramından türetilmiştir; Latince 'ego' (ben) ve Almanca 'es' (o) zamirlerinin felsefi ve psikolojik düzlemde araçsalcı bir ilişki biçimini nitelendirmek üzere birleşmesinden meydana gelir.
Karıştırmayın
Ben-Sen (I–Thou) ilişkisi ile karıştırılır; Ben-Sen ilişkisinde öteki tüm benzersizliği ve öznelliğiyle karşılıklı ve kutsal bir bağ içinde kucaklanırken, Ben-O ilişkisinde öteki tamamen araçsallaştırılır.