BPA
BPA
Tanım
Plastik üretiminde yaygın olarak kullanılan ve insan endokrin sistemi üzerinde olumsuz etkileri olabilen sentetik bir kimyasal bileşiktir.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında yapılan bir nörodavranışsal toksikoloji çalışmasında, gebelik süresince düşük doz BPA'ya maruz kalan kemirgen yavrularının stres testlerinde normalden çok daha yüksek kortikosteron seviyeleri sergilediği ve hafıza görevlerinde prefrontal korteks işlevlerinde bozulma yaşadığı gözlemlenmiştir.
Derin Analiz
Bisfenol A (BPA), özellikle polikarbonat plastiklerin ve epoksi reçinelerin üretiminde monomer olarak kullanılan endüstriyel bir bileşiktir. Klinik ve çevresel toksikoloji bağlamında, BPA güçlü bir Endokrin Bozucu (Endocrine Disruptor Chemical - EDC) olarak işlev görür. Moleküler yapısı insan vücudundaki östrojen hormonuna (17β-estradiol) benzerlik gösterir; bu sayede östrojen reseptörlerine bağlanarak hormon reseptör agonist veya antagonist etkiler tetikler. Nörogelişimsel ve davranışsal toksikoloji araştırmaları, prenatal ve erken postnatal dönemdeki BPA maruziyetinin hipotalamik-hipofiz-adrenal (HPA) ekseni üzerinde kalıcı epigenetik değişikliklere yol açabileceğini, bunun da yetişkinlikte dürtüsellik, anksiyete ve bilişsel esneklikte azalma ile ilişkilendirildiğini göstermektedir.
Etimoloji
Bisphenol A kısaltmasıdır; kimyasal adlandırma kurallarına göre 'bis-' (iki) ve 'fenol' köklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
BPS (Bisfenol S) ve BPF (Bisfenol F) gibi endüstriyel alternatiflerle sıkça karıştırılır; her ne kadar 'BPA-free' ürünlerde bunlar kullanılsa da benzer endokrin bozucu potansiyele sahip oldukları bilinmektedir.