Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Buteyko Yöntemi

Buteyko Method

Tanım

Hiperventilasyonun solunum yolu rahatsızlıklarındaki rolünü azaltmayı amaçlayan, burun solunumunu ve nefes tutma egzersizlerini merkeze alan bir nefes yeniden eğitim terapisi.

Örnek Vaka / Uygulama

Kronik astım ve hafif düzeyde panik atak semptomları bildiren 34 yaşındaki bir danışana, akut nefes darlığı anında ağız solunumunu tamamen keserek nazal yoldan kontrollü, sığ nefesler alması ve nefes sonrasında kısa süreli tutma (kontrol pausası) döngüleri uygulaması öğretilir. Bu süreç, hiperventilasyon kaynaklı fizyolojik uyarılmışlığı ve kaygı döngüsünü kırmayı amaçlar.

Derin Analiz

Buteyko Yöntemi, kronik hiperventilasyonun alveoler karbondioksit ($ ext{CO}_2$) seviyelerini düşürerek düz kas spazmlarına ve vasküler daralmalara yol açtığı hipotezine dayanır. Klinik pratikte hastaların solunum hacmini azaltmak, göğüs solunumu yerine diyafragmatik ve nazal solunumu kalıcı hale getirmek hedeflenir. Her ne kadar astım semptomlarının yönetiminde ve yaşam kalitesinin artırılmasında bazı randomize kontrollü çalışmalar olumlu sonuçlar bildirdiyse de, yöntemin altta yatan teorik mekanizmaları ve fizyolojik varsayımları henüz tıp topluluğunca tam anlamıyla konsensüse varılmış dogmatik birer gerçek olarak kabul edilmemektedir; daha ziyade tamamlayıcı bir davranışsal müdahale olarak değerlendirilir.

Etimoloji

Ukraynalı hekim Konstantin Pavlovich Buteyko'nun (19232003) soyadından türetilmiş eponym bir klinik tekniktir.

Karıştırmayın

Diyafragmatik solunum veya Mindfulness odaklı meditasyon nefeslerinden farklı olarak, Buteyko doğrudan $ ext{CO}_2$ homeostazını manipüle etmeyi ve solunum hızını azaltarak havayolu direncini düşürmeyi hedefleyen spesifik bir protokoldür.