Büyük Varlık Zinciri
Great Chain Of Being
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Orta Çağ skolastik felsefesinde bir bitkinin hayvanın üst basamağına geçememesi veya insanın, akıl sahibi olmasıyla melekler ile hayvanlar arasında bir köprü konumunda bulunması bu hiyerarşik mantığın pratik izdüşümüdür.
Derin Analiz
Tarihsel kökleri Antik Yunan felsefesine, özellikle Platon ve Aristoteles'in ontolojik tasniflerine kadar uzanan bu kavram, Orta Çağ ve Rönesans düşünce sisteminin omurgasını oluşturur. Üç temel ilkeye dayanır: Doluluk (plenitude - olası tüm formların var olması gerekliliği), süreklilik (continuitas - varlıklar arasında ani boşluklar bulunmadığı, kademeli geçişler olduğu) ve derecelenme (gradatio - üstten alta doğru azalan bir mükemmellik skalası). Bilişsel tarihte insan zihninin kategorizasyon eğilimini ve evreni düzenleme arzusunu yansıtan bu metafor, modern evrim teorisi öncesi biyolojik ve kozmolojik dünya görüşünü domine etmiştir.
Etimoloji
Latince 'scala naturae' (doğa merdiveni) kavramından türetilmiş olup, Antik Yunanca 'skala' (basamak/merdiven) ve 'genesis' (oluşum/yaratılış) köklerine dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Evrimsel ağaç (phylogenetic tree) ile karıştırılır; çünkü büyük varlık zinciri doğrusal ve statik bir merdiven iken, evrimsel ağaç dallanan ve dinamik bir akrabalık şemasıdır.