Çevresel Belirlenimcilik
Environmental Determinism
Tanım
Psikolojik ve davranışsal özelliklerin büyük ölçüde veya tamamen dış çevresel koşulların bir ürünü olduğunu, biyolojik ve kalıtsal faktörlerin ise yok sayılacak kadar az öneme sahip bulunduğunu savunan epistemolojik yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoksul, suç oranının yüksek ve dezavantajlı bir mahallede büyüyen bir çocuğun, genetik yatkınlıkları veya bireysel seçimleri hiç hesaba katmaksızın, doğrudan bu çevrenin kurbanı olarak kesin bir şekilde suça yöneleceğini iddia etmek çevresel belirlenimciliğin klasik bir uygulamasıdır.
Derin Analiz
Tarihsel kökleri John Locke'un 'tabula rasa' (boş levha) tabirine ve davranışçı ekolün radikal çevreciliğine (John B. Watson, B. F. Skinner) dayanan bu perspektif, insan zihninin doğuştan gelen yapılar yerine tamamen dışsal uyarıcılar, pekiştireçler ve kültürel ekosistem tarafından biçimlendirildiğini iddia eder. Modern bilişsel bilimler ve epigenetik, bu indirgemeci görüşü büyük ölçüde terk etmiş; bunun yerine gen-çevre etkileşimini (gene-environment interaction) merkeze alan olasılıkçı epigenetik modelleri benimsemiştir. Çevresel belirlenimcilik, bireyin iradesini ve biyolojik donanımını tamamen dışlayarak insan davranışını mekanik bir stimulus-yanıt zincirine indirgediği için metodolojik olarak eleştirilir.
Etimoloji
Fransızca 'environnement' (çevre, etrafı sarmak) sözcüğü ile Latince 'determinare' (sınırlandırmak, belirlemek, sonlandırmak) fiilinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Biyolojik belirlenimcilik (davranışların tamamen genler ve anatomik yapılarla belirlendiğini savunur) ve gen-çevre etkileşimi (çevre ile kalıtımın ortak ve dinamik bir şekilde davranışı şekillendirdiğini öne sürer).