Çift Mukadderat
Double Predestination
Tanım
Tanrı'nın bazı insanları kurtuluşa, bazılarını ise ebedi lanetlenmeye başlangıçtan itibaren mutlak surette tayin ettiğini savunan teolojik ve dogmatik determinizm ilkesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Dini kökenli obsesif kompulsif bozukluk (scrupulosity) vakalarında, hastanın sürekli olarak 'Acaba cehennem için mi yaratıldım?' sorusuyla zihinsel rasyonelleştirmeler yapması ve bunun yarattığı felç edici karar verme güçlüğü, çift mukadderat inancının psikopatolojik yansımasına tipik bir örnektir.
Derin Analiz
Din psikolojisi, teoloji ve kognitif antropoloji kesişiminde yer alan bu kavram; özgür irade paradoksu, dışsal atfetme (external attribution) mekanizmaları ve varoluşsal anksiyete bağlamında incelenir. Bilişsel bilimler açısından bakıldığında, bireyin kendi hayatı üzerindeki kontrol algısını tamamen dışsal ve aşkın bir güce devretmesiyle sonuçlanan nihai bir kaderci (fatalistic) şemayı temsil eder. Klinik pratikte, bu inanç sistemini katı bir şekilde içselleştiren bireylerde deterministik umutsuzluk, otokontrol kaybı ve yoğun bir 'seçilmiş olmama' obsesyonu gözlemlenebilir.
Etimoloji
Latince 'praedestinare' (önceden belirlemek) sözcüğünden türetilmiştir; 'prae-' (önce) + 'destinare' (kurmak, hedeflemek) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Tek mukadderat (single predestination) ile karıştırılır; tek mukadderat sadece kurtuluşa erenlerin Tanrı tarafından seçildiğini, lanetlenenlerin ise kendi iradeleriyle düştüğünü savunurken, çift mukadderat her iki sonucun da eşit derecede ilahi iradeyle önceden belirlendiğini öne sürer.