Dağ Hastalığı
D’acosta’s Syndrome
Tanım
Yüksek rakımlı bölgelerde atmosferik basıncın ve oksijen kısmi basıncının düşmesine bağlı olarak ortaya çıkan fizyolojik ve nörolojik bozukluk.
Örnek Vaka / Uygulama
Deniz seviyesinde yaşayan bir dağcının, hazırlıksız ve hızlı bir şekilde 4.500 metre yükseklikteki bir kampa tırmanmasının ardından şiddetli baş ağrısı, iştahsızlık, kusma ve bilişsel bulanıklık yaşayarak acil oksijen desteği ve irtifa indirimi gerektiren akut dağ hastalığı tablosu geliştirmesi.
Derin Analiz
Yüksek irtifa, barometrik basıncın azalması nedeniyle havadaki moleküler oksijen yoğunluğunu düşürür. Bu durum, alveoler hipoksiye ve buna müteakip arteriyel hipoksemiye yol açar. Nörobiyolojik ve sistemik düzeyde, serebral vazodilatasyon, artmış kranial basınç ve hafif beyin ödemi tablosu gelişebilir. Bilişsel işlevlerde yavaşlama, karar verme hataları, baş ağrısı, bulantı ve yorgunluk ile karakterize olan bu süreç, organizmanın akut hipoksik strese karşı gösterdiği homeostatik adaptasyon çabasının yetersiz kaldığı noktada klinik bir sendroma dönüşür.
Etimoloji
İspanyol coğrafyacı ve doğa tarihçisi José de Acosta'nın (1539–1600) soyadından türetilmiş eponym bir terimdir; yazarın 1590 tarihli 'Historia natural y moral de las Indias' adlı eserinde yüksek irtifanın fizyolojik etkilerini ilk kez detaylı şekilde tanımlamasına dayanır.
Karıştırmayın
Akut dağ hastalığı (AMS) sıklıkla sadece yorgunluk veya karbonmonoksit zehirlenmesi ile karıştırılır; ancak ayırt edici unsur, semptomların doğrudan barometrik basınç düşüşüne ve hipoksiye bağlı olarak yüksek rakımda tetiklenmesidir.