Akut Dağ Hastalığı
Acute Mountain Sickness
Tanım
Deniz seviyesinden 2.400 metrenin üzerindeki rakımlara çok hızlı bir şekilde çıkan bireylerde, düşük atmosfer basıncı ve hipoksiye bağlı olarak gelişen klinik tablo.
Örnek Vaka / Uygulama
Deniz seviyesinde yaşayan 30 yaşındaki bir dağcının, herhangi bir aklimatizasyon (yükseğe uyum) süreci olmaksızın 24 saat içinde 3.500 metre rakımlı bir kampa tırmanması sonucunda; kampın ikinci saatinde şiddetli pulsatil baş ağrısı, iştahsızlık, hafif bilişsel yavaşlama ve bulantı semptomları göstermesi.
Derin Analiz
Akut dağ hastalığı, hızla yüksek rakıma çıkılması sonucu azalan parsiyel oksijen basıncının (hipoksi) fizyolojik adaptasyon mekanizmalarını aşmasıyla ortaya çıkar. Nörobiyolojik ve sistemik düzeyde, serebral vazodilatasyon ve artan intrakraniyal basınç, kan-beyin bariyerinde hafif derecede geçirgenlik artışı ve buna eşlik eden solunumsal alkaloz tablosu ile karakterizedir. Semptomatoloji baş ağrısı, bulantı, yorgunluk ve uyku bozukluklarını içerirken, ağır vakalarda yüksek rakımlı serebral ödem (HACE) veya pulmoner ödem (HAPE) gibi ölümcül tablolara evrilebilir. Genetik yatkınlık, çıkış hızı ve bireysel kardiyopulmoner rezerv, patofizyolojinin seyrini belirleyen anahtar faktörlerdir.
Etimoloji
Latince 'acutus' [keskin, sivri, ani] ve 'montanus' [dağa ait] kelimeleri ile Germen kökenli 'hrofaz' [hastalık] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yüksek Rakımlı Serebral Ödem (HACE) ve Yüksek Rakımlı Pulmoner Ödem (HAPE) ile sıklıkla karıştırılır; akut dağ hastalığı bu patolojilerin hafif ve orta şiddetteki prodromal formu veya erken evresidir, ancak HACE ve HAPE doğrudan nörolojik kriz ve solunum yetmezliği gibi hayatı tehdit eden acil durumlardır.