Demiyelinizasyon Plakları
Demyelination Plaque
Tanım
Merkezi sinir sisteminde aksonları saran miyelin kılıfının bağışıklık sistemi kaynaklı harabiyeti sonucu oluşan, gliotik ve sklerotik odaklı yapısal hasar alanları.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşındaki bir hastada ani gelişen optik nevrit ve bacaklarda güçsüzlük şikayetleriyle çekilen kraniyal MRG'de, periventriküler beyaz maddede 'Dawson parmakları' olarak bilinen, corpus callosum'a dik uzanım gösteren ovoid demiyelinizasyon plakları saptanmıştır.
Derin Analiz
Demiyelinizasyon plakları, multipl skleroz (MS) gibi primer miyelinopatilerin patofizyolojisinde merkezi bir yer tutar. Bu lezyonlar, oligodendrositlerin hasar görmesi ve otoimmün süreçler (makrofajlar, T ve B lenfositlerin kan-beyin bariyerini aşması) sonucunda miyelin katmanlarının yıkılmasıyla karakterizedir. Miyelinin kaybı, tuzuksal (saltatorik) iletimi sekteye uğratarak aksiyon potansiyelinin iletim hızını düşürür veya tamamen bloke eder. Zamanla bu alanlarda astroglial aktivasyon (reaktif astrogliozis) ve kollajen dışı matris birikimiyle glial skar dokusu (plak) gelişir. Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) sekanslarında, özellikle FLAIR ve T2 ağırlıklı kesitlerde hiperintens odaklar olarak izlenir.
Etimoloji
Fransızca 'démyélinisation' [miyelin kılıfının kaybı] (Latince 'de-' [ayrılma/uzaklaşma] + Yunanca 'myelos' [ilik/miyelin] + Fransızca '-isation' yapım eki) ve Latince 'placca' [tabaka, levha] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Gliyozis (plakların oluşumundaki iyileşme dokusu aşamasıdır, miyelin yıkımının kendisi değildir) ve Aksonal dejenerasyon (ikincil bir süreçtir; miyelin kaybı her zaman aksonal ölümle hemen sonuçlanmaz).