Dejenerasyon
Degeneracy
Tanım
Bir organizmanın, yapının ya da işlevselliğin fiziksel, zihinsel veya ahlaki nitelikler bakımından daha ilkel, karmaşık olmayan veya bozulmuş bir evreye gerilemesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, demans (bunama) tanısı alan ileri yaşlardaki bir hastanın, daha önceden sahip olduğu sosyal içgörü, dürtü kontrolü ve karmaşık muhakeme becerilerini yitirerek erken çocukluk dönemindekine benzer birincil dürtülerle hareket etmesi ve toplumsal kuralları hiçe sayması bu kavramla açıklanır.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatri tarihinde morfolojik ve psikopatolojik sapmaları açıklamak için kullanılan bu kavram, bireyin gelişimsel süreçte kazandığı evrimsel ve toplumsal kazanımlardan geriye doğru bir çözülme yaşamasını ifade eder. Nörobiyolojik ve psikopatolojik bağlamda, merkezi sinir sisteminin regülasyon kapasitesinin düşmesi, yüksek bilişsel işlevlerin yerini dürtüsel ve ilkel tepkilerin almasıyla karakterizedir. DSM-5 sınıflandırmalarında doğrudan tek bir tanı kriteri olarak yer almasa da, nörobilişsel yıkım tablolarında, kişilik bozukluklarında ve gelişimsel regresyon süreçlerinde izlenen klinik bir fenomendir. Sosyolojik ve ahlaki boyutta ise toplumun kabul ettiği normatif değer sisteminden sapma olarak ele alınmıştır.
Etimoloji
Latince 'de-' (uzaklaşma, aşağı inme, yoksunlaşma) ve 'genus' (soylu, cins, ırk, soy) köklerinden türetilen 'degenerare' (soydan sapma, niteliğini yitirme) fiilinden gelmektedir.
Karıştırmayın
Regresyon (Gelişimsel olarak daha erken ve güvenli bir döneme psikolojik sığınma süreci; dejenerasyon ise yapısal ve işlevsel bir nitelik yitirme halidir.) ve Demans (Sadece bilişsel yıkımı hedefler; dejenerasyon ahlaki ve fiziksel boyutları da kapsayan daha geniş bir çatı kavramdır.)