DEX
DEX
Tanım
Yürütücü işlev bozukluklarının günlük yaşamdaki yansımalarını değerlendirmek amacıyla geliştirilen öz bildirim ve gözlem ölçeğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Trafik kazası sonucu orbitofrontal kortekste lezyon oluşan 42 yaşındaki bir birey, nöropsikolojik laboratuvar testlerinde normal sınırlarda performans gösterir. Ancak iş yerinde toplantı sırasındaki uygunsuz çıkışları, ani öfke patlamaları ve uzun vadeli projeleri organize edememe gibi günlük sorunlar yaşar. Bu vakada uygulanan DEX ölçeğinde hasta ve eşinin verdiği puanlar arasındaki yüksek uyumsuzluk ve toplam yüksek puan, klinik tabloyu net biçimde ortaya koyar.
Derin Analiz
DEX (Dysexecutive Questionnaire), frontal lob hasarları ve yürütücü işlev bozukluklarıyla karakterize nöropsikolojik durumların ekolojik geçerliliğini ölçmek için tasarlanmıştır. Geleneksel laboratuvar testleri (Wisconsin Kart Eşleme Testi vb.) hastanın yapılandırılmış ortamdaki bilişsel esnekliğini ölçerken, DEX; planlama, dürtü kontrolü, duygu düzenleme ve sosyal biliş gibi alanlardaki işlevsellik kayıplarını hastanın kendisinin ve yakın bir yakınının (gözlemci formu) perspektifinden, gerçek hayat bağlamında değerlendirir. Puanlama yüksekliği, prefrontal korteks hasarının günlük yaşam aktivitelerindeki yıkıcı etkisinin derinliğini işaret eder.
Etimoloji
İngilizce 'Dysexecutive Questionnaire' (Disoksatif Anket) ifadesinin kısaltmasıdır; 'dys-' (bozuk, anormal) ve 'executive' (yönetici, yürütücü) köklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Wisconsin Kart Eşleme Testi (WCAT) ile karıştırılır; WCAT soyut akıl yürütme ve kural değiştirme becerisini ölçen laboratuvar tabanlı bir bilişsel testtir, DEX ise bu bilişsel açıkların günlük hayattaki davranışsal karşılığını ölçen bir anket formudur.