Dikkat Ağları Teorisi
Attention Network Theory
Tanım
Dikkat olgusunun; uyarılma, yönelme ve yürütücü kontrol olmak üzere üç ayrı ancak birbiriyle etkileşim içinde çalışan sinirsel ağ tarafından yönetildiğini öne süren bilişsel nörobilim modeli.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında uygulanan 'Attention Network Test' (ANT) sırasında deneğin ekranda beliren yön oklarının hedefine odaklanması, çelendiricileri bastırması ve ani bir uyarıcıya tepki verme hızı ölçülerek bu üç bağımsız ağın işlevselliği milisaniyelik hassasiyetle profillendirilir.
Derin Analiz
1990 yılında Michael I. Posner ve Steven E. Petersen tarafından öne sürülen bu teori, dikkati homojen tekil bir yetisinden ziyade, beynin farklı anatomik bölgelerine dağılmış modüler sistemlerin ortak ürünü olarak ele alır. Sistem; uyanıklık/uyanık kalma durumunu sürdüren 'alerting' (uyarılma) ağı, duyusal girdilere odaklanmayı sağlayan 'orienting' (yönelme) ağı ve çelişkili uyarıcılar arasında filtreleme yaparak hedef yönelimli davranışı yöneten 'executive' (yürütücü kontrol) ağından meydana gelir. Nörogörüntüleme çalışmaları, bu üç alt sistemin anatomik olarak ayrışan frontoparietal ve subkortikal devreler tarafından desteklendiğini göstermektedir.
Etimoloji
İngilizce 'attention' (latince attentio: yönelmek, odaklanmak) + 'network' (ağ, şebeke) + 'theory' (yunanca theoria: gözlem, inceleme, kurgu) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Seçici dikkat (selective attention) kavramı genellikle dikkatin sadece filtreleme mekanizmasına odaklanırken, Dikkat Ağları Teorisi uyarılma ve yönelme dahil olmak üzere tüm entegre şebekeyi bütüncül olarak inceler.