Kurgu
Construct
Tanım
Daha basit fikirlerin sentezlenmesiyle oluşan, doğrudan gözlenemeyen ancak gözlenebilir göstergeler aracılığıyla çıkarımlanan soyut kavramsal model.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir araştırmada 'depresyon' doğrudan elle tutulur bir nesne değildir; bir kurgudur. Araştırmacı depresyonu ölçmek için Beck Depresyon Envanteri'ni kullanır. Ölçekten alınan puanlar, o soyut kurgunun (depresyonun) dolaylı göstergeleri olarak analiz edilir.
Derin Analiz
Psikometri ve bilişsel bilimlerde kurgu, ampirik olarak test edilebilir teorik yapıları ifade eder. Doğrudan fiziksel bir karşılığı yoktur; bunun yerine zeka, motivasyon, kaygı veya kişilik özellikleri gibi örtük değişkenleri (latent variables) betimlemek için kullanılır. İki ana kategoriye ayrılır: Görgül kurgular (empirical constructs), gözlenebilir uyarıcı-tepki ilişkilerinden doğrudan türetilirken; hipotetik kurgular (hypothetical constructs), henüz doğrudan gözlemlenemeyen ancak veri tabanlı çıkarımlarla varlığı kabul edilen süreçleri (örneğin bellek izleri veya bilişsel şemalar) tanımlar. Psikolojik testlerin ve ölçeklerin geliştirilmesinde, bu soyut yapıların geçerliliğinin (construct validity) istatistiksel olarak kanıtlanması bilimsel metodolojinin temel taşıdır.
Etimoloji
Latince 'con-struere' (birlikte inşa etmek, yığmak, örmek) fiilinden türetilmiştir. 'Com-' (birlikte) ve 'struere' (yapı kurmak, inşa etmek) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Somut olgu (concrete phenomenon) veya doğrudan gözlenebilir davranış ile karıştırılır. Ayırt edici nokta, kurgunun fiziksel bir varlık değil, verilerden yola çıkarak zihinsel veya istatistiksel olarak inşa edilmiş açıklayıcı bir model olmasıdır.