Uydurma
Fabrication
Tanım
Genellikle aldatma niyetiyle, bir hikayenin tamamının veya bir kısmının kasten uydurulması ya da icat edilmesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Adli bir değerlendirme sırasında, maddi menfaat elde etmek amacıyla hafıza sorunları yaşadığını ve suç anını hatırlamadığını bilinçli olarak kurgulayan bir bireyin beyanları uydurma niteliği taşır.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve adli psikoloji bağlamında uydurma, bireyin gerçeği değerlendirme yetisinin bozulduğu durumlarda (örneğin Korsakoff sendromu veya diğer konfabülasyon durumlarında) istem dışı ortaya çıkabileceği gibi, bilinçli bir aldatma veya kazanç sağlama stratejisi olarak da (örneğin simülasyon veya mülakat süreçlerinde) gözlemlenebilir. Bilişsel düzeyde, yürütücü işlevlerin, çalışma belleğinin ve kaynak denetiminin (source monitoring) bozulmasıyla doğrudan ilişkilidir. Birey, kendi zihinsel ürünü olan bir kurguyu dışsal bir gerçeklik olarak kodlayabilir veya sosyal uyum ya da manipülasyon amacıyla bilinçli olarak gerçeği manipüle edebilir.
Etimoloji
Latince 'fabricatio' [inşa etme, imal etme] kelimesinden türetilmiştir; 'faber' [zanaatkar, usta] kökünden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Konfabülasyon (hastanın yalan söyleme niyeti olmaksızın boşlukları zihinsel kurgularla doldurması) ile sıklıkla karıştırılır; uydurmada ise temel motivasyon genellikle bilinçli aldatma veya manipülasyondur.
Keşfetmeye Devam Edin
Konfabulasyon
Confabulation
Bireyin bilinçli bir aldatma niyeti olmaksızın, bellek boşluklarını yanlış veya uydurma anılarla doldurması ve bunlara mutlak bir gerçeklik atfetmesi durumudur.
Simülasyon
Faking
Bireylerin psikolojik değerlendirme veya testlerde, kendi çıkarları doğrultusunda olumlu ya da olumsuz izlenimler yaratmak amacıyla kasıtlı olarak gerçeğe aykırı yanıtlar vermesi.