Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Yönlendirici Kurgu

Guiding Fiction

Tanım

Bireylerin yaşam deneyimlerini anlamlandırmasını, değerlendirmesini ve yaşam tarzını belirlemesini sağlayan kişisel kılavuz ilke.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik ortamda, sürekli olarak herkes tarafından mükemmel bulunmak zorunda olduğuna inanan ve en ufak bir hata yaptığında derin bir depresyona giren bir danışan düşünün. Bu danışanın yönlendirici kurgusu 'Mutlak kusursuzluğa ulaşırsam sevilirim ve güvende olurum' şeklindeki irrasyonel varsayımdır. Terapist, bu kurgunun danışanın çocukluğundaki yetersizlik hissiyle başa çıkmak için geliştirdiği hayali bir hedef olduğunu fark etmesini sağlayarak kurguyu daha gerçekçi ve adaptif bir yaşam tarzıyla değiştirir.

Derin Analiz

Alfred Adlerin bireysel psikoloji kuramının temel yapı taşlarından biri olan yönlendirici kurgu, Hans Vaihingerin 'As-If' (Yapar Gibi) felsefesinden büyük ölçüde esinlenmiştir. Adler'e göre insan davranışı geçmişteki mekanik nedenlerle değil, geleceğe yönelik teleolojik amaçlarla şekillenir. Bireyler, çocukluk döneminde geliştirdikleri öznel algılar ve aşağılık duygusunu telafi etme çabaları doğrultusunda bir 'kurgu' veya ideal benlik imajı yaratırlar. Psikolojik olarak esnek ve uyumlu bireylerde bu kurgu gerçekçi bir zemine otururken ve değişen çevre koşullarına göre modifiye edilebilirken; patolojik durumlarda (örneğin nevrotik yapılanmalarda), bu kurgu mutlaklaştırılır, gerçeklikten kopar ve bireyin esnekliğini kısıtlayan dogmatik bir zorunluluğa dönüşür. Klinik değerlendirmede, hastanın bu gizli kurgusunu açığa çıkarmak, semptomların arkasındaki teleolojik amacı anlamak açısından hayati önem taşır.

Etimoloji

Latince 'guider' (yönlendirmek, kılavuzluk etmek) fiili ile Latince 'fictio' (uydurma, biçimlendirme, tasarlama - 'fingere' kökünden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Alfred Adler'in bireysel psikoloji ekolünde, bireyin geleceğe yönelik kurguladığı nihai amaçları ve yaşam felsefesini ifade etmek için terimleştirilmiştir.

Karıştırmayın

Carl Jung'un 'arketipi' veya Aaron Beck'in 'otomatik düşünceleri' ile karıştırılabilir. Otomatik düşünceler anlık ve durumsal Bilişsel tepkilerken, yönlendirici kurgu tüm yaşamı ve kimliği organize eden, büyük ölçüde bilinç dışı teleolojik bir üst ilkedir.