Dil Edinme Aygıtı
Language Acquisition Device (LAD)
Tanım
Çocukların çevresel dil girdilerinden yola çıkarak karmaşık dilbilgisi yapılarını evrensel bir temelde hızla kazanmasını sağlayan doğuştan gelen varsayımsal zihinsel mekanizma.
Örnek Vaka / Uygulama
İki yaşındaki bir çocuğun, daha önce hiç duyulmamış kurallı bir cümle kurması veya 'gitmek' fiilinden 'gittim' yerine 'gittim' yerine kuralı aşırı genelleştirerek 'gittim' yerine mantıksal bir yapı türetmesi, dil edinme aygıtının aktif çalıştığının ampirik bir göstergesidir.
Derin Analiz
Bilişsel bilim ve psikolinguistikte Noam Chomsky’nin evrensel dilbilgisi (universal grammar) teorisinin temelini oluşturan bu kavram, davranışçı kuramın uyarıcı-tepki modellerine bir antitez olarak doğmuştur. 'Yoksul girdi argümanı' (poverty of the stimulus) üzerine kurulan mekanizma, çocukların maruz kaldığı sınırlı, kesik ve hatalı konuşma verilerine rağmen nasıl kusursuz bir kural sistemi üretebildiğini açıklar. Nörobiyolojik olarak spesifik bir anatomik bölgeden ziyade, insan beyninin doğuştan getirdiği türe özgü bir bilişsel mimariyi ve sinaptik ön-kabulleri temsil eder.
Etimoloji
İngilizce 'language' (Fransızca 'langage' < Latince 'lingua' [dil]), 'acquisition' (Latince 'acquisitio' [edinme/kazanma]) ve 'device' (Eski Fransızca 'devis' [tasarım/aygıt]) kelimelerinin birleşiminden oluşan bilişsel bilim terimidir.
Karıştırmayın
Dil edinme süreci (language acquisition) ile karıştırılır; süreç dışsal girdilerle etkileşimi kapsarken, LAD bu süreci mümkün kılan içsel, kalıtımsal işlemcidir.