Dinamik Sistem
Dynamic System
Tanım
Bir parçasındaki değişimin, zaman içinde birbiriyle ilişkili tüm diğer kısımları eş zamanlı ve sürekli olarak etkilediği, nicel değişkenler ağıyla tanımlanan bütüncül yapı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bebeklerin yürüme becerisini kazanması dinamik sistemler teorisiyle açıklanır. Yürüme, beyindeki önceden programlanmış 'yürüme merkezinin' emriyle değil; bebeğin kas gücü, bacak ağırlığı, denge sistemi, zemin özellikleri ve çevresel motivasyon gibi birbiriyle tamamen bağımsız görünen faktörlerin eş zamanlı ve dinamik bir şekilde etkileşime girerek yeni bir hareket formunda organize olmasıyla ortaya çıkar.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve gelişim psikolojisinde dinamik sistemler yaklaşımı, zihinsel süreçlerin ve davranışların doğrusal olmayan (non-linear), kendi kendini organize eden (self-organizing) süreçler olarak anlaşılması gerektiğini savunur. Geleneksel sembolik modellerin aksine, zihni sabit temsillerin işlendiği bir bilgisayar gibi ele almak yerine; algı, motor beceriler ve karar alma süreçlerinin zaman içinde sürekli akış halinde olan, alt bileşenlerin karşılıklı etkileşimiyle beliren (emergent) bir yapı olduğunu öne sürer. Bu yaklaşım, sistemin faz uzayındaki (phase space) çekicilerini (attractors) ve kararsızlık noktalarını matematiksel denklemlerle modelleyerek insan gelişimindeki ani niteliksel sıçramaları ve koordinasyon biçimlerini açıklar.
Etimoloji
Latince 'dynamicus' (güç, kuvvet ile ilgili, Yunanca 'dynamis' [güç, kudret]) ve Eski Yunanca 'systēma' (bir arada duran şey, parça bütünü) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Lineer (Doğrusal) Modeller ve Sembolik Bilgi İşleme Modelleri. Doğrusal modeller neden-sonuç ilişkisini tek yönlü ve orantılı kabul ederken, dinamik sistemler geri bildirim döngüleri ve karşılıklı nedensellik içerir; sembolik modeller ise zihni kural tabanlı sembol manipülasyonu olarak görür.