Dismorfofobi
Dysmorphophobia
Tanım
Bireyin dış görünüşünde hayali veya son derece abartılı kusurlar algılamasıyla karakterize edilen, günümüz psikiyatri literatüründe Beden Algı Bozukluğu olarak adlandırılan eski klinik terim.
Örnek Vaka / Uygulama
22 yaşındaki bir üniversite öğrencisi, burnundaki milimetrik bir asimetrinin herkes tarafından fark edildiği ve iğrenç göründüğü inancıyla günde ortalama 6 saatini aynalar önünde kontrolle geçiriyor, sosyal ortamlardan kaçınıyor ve bu durum akademik işlevselliğini tamamen bozuyordu.
Derin Analiz
Terim ilk kez İtalyan psikiyatrist Enrico Morselli tarafından 1891 yılında 'dysmorphophobia' olarak literatüre kazandırılmıştır. Tarihsel süreçte nevrotik bir fobiden ziyade obsesif-kompulsif spektrum bozukluklarına yakınlığı ile ele alınmıştır. Modern nosolojide (DSM-5 ve ICD-11) 'Beden Algı Bozukluğu' (Body Dysmorphic Disorder) başlığı altında yeniden konumlandırılmıştır. Nörobiyolojik düzeyde, görsel işleme merkezlerindeki (özellikle sağ hemisferik yapılaşma ve oksipital-temporal korteks) işlev bozuklukları ve detay odaklı görsel algı anomalileri ile frontostriatal devrelerdeki seratonerjik disfonksiyonlar bu patolojinin temel mekanizmalarını oluşturur.
Etimoloji
Antik Yunanca 'dus-' (bozuk, zor, kusurlu) + 'morphē' (biçim, şekil) + 'phobos' (korku, dehşet) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı olarak 'bedensel biçim bozukluğundan duyulan irrasyonel korku' demektir.
Karıştırmayın
Genel kaygı bozuklukları veya sıradan dış görünüş kaygıları ile sıkça karıştırılır; ayırt edici klinik kriter, hastanın eleştirilerinin gerçeği değerlendirme yetisini kısmen veya tamamen bozacak düzeyde sanrısal yoğunlukta (delüzyonel inanç) seyredebilmesi ve yineleyici kompulsif davranışlara (ayna kontrolü, cilt yolma, güvence arayışı) yol açmasıdır.