Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Doğrudan Başa Çıkma

Direct Coping

Tanım

Stresli veya problemli durumlarla aktif, odaklanmış bir şekilde yüzleşme ve bunları çözme ya da yönetme süreci.

Örnek Vaka / Uygulama

İş yerinde aldığı haksız bir eleştiri karşısında paniğe kapılmak veya durumu yok saymak yerine, yöneticisiyle doğrudan görüşerek geri bildirimin temellerini tartışan ve performansını geliştirmek için somut bir eylem planı oluşturan bir çalışan doğrudan başa çıkma sergilemektedir.

Derin Analiz

Doğrudan başa çıkma, problem odaklı stratejilerin temelini oluşturur ve bireyin stres kaynağını ortadan kaldırmak ya da etkisini azaltmak amacıyla dış dünyada veya bilişsel düzlemde somut adımlar atmasını gerektirir. Lazarus ve Folkman'ın işlemsel stres modelinde aktif başa çıkma alt boyutuyla yakın ilişki içerisindedir. Savunma mekanizmalarının aksine gerçekliği manipüle etmez veya kaçınma davranışı sergilemez; bunun yerine çevresel ya da içsel talepleri doğrudan karşılayacak kaynakların seferber edilmesini hedefler. Bu süreç, prefrontal korteksin yürütücü işlevlerinin aktif katılımını ve bilişsel esnekliği zorunlu kılar.

Etimoloji

İngilizce 'direct' (Latince 'directus': düz, yönlendirilmiş) ve 'coping' (Eski İngilizce 'copian': başa çıkmak, mücadele etmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Kaçınma tipi başa çıkma (avoidant coping) ile sıklıkla karıştırılır; kaçınma sorunun kaynağından uzaklaşmayı veya onu inkar etmeyi içerirken, doğrudan başa çıkma sorunun üzerine gitmeyi ve çözüm üretmeyi hedefler.