Dolaylı Deneyim
Mediate Experience
Tanım
Dışsal olayların ve uyaranların, bilinçli farkındalık, yorumlama ve bilişsel süzgeçten geçirilerek anlamlandırılmış halidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kırmızı ışıkta duran bir arabanın korna sesini duyan bir sürücü, sesin desibelini veya fiziksel frekansını doğrudan algılamaktan ziyade (dolaysız deneyim), 'arkamdaki sürücü acele ediyor veya tehlikeli bir durum var' şeklinde bir yorumda bulunur. Bu anlamlandırma süreci dolaylı deneyimin ta kendisidir.
Derin Analiz
Wilhelm Wundt'un yapısalcı psikoloji ekolünde temellerini attığı bu kavram, bireyin çevresel uyaranları algılarken devreye soktuğu hafıza, beklenti, kavramsal kategori ve geçmiş yaşantıların bütününe işaret eder. Doğrudan duyusal verinin (immediate experience) aksine, dolaylı deneyim saf fiziksel veriyi barındırmaz; aksine zihinsel bir yapılandırma, bağlamlandırma ve anlam yükleme sürecini içerir. Bilişsel psikolojide üst düzey bilgi işleme süreçlerinin, şemaların ve algısal setlerin uyaranı nasıl dönüştürdüğünü incelemek için temel bir mihenk taşıdır.
Etimoloji
Latince 'mediatus' (orta, aracı) ve 'experientia' (deneme, tecrübe, sınama) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Dolaysız deneyim (immediate experience) ile sıklıkla karıştırılır; dolaysız deneyim uyaranın zihinsel yorum ve önyargılardan arındırılmış ham haliyken, dolaylı deneyim bu ham verinin bilişsel olarak işlenmiş ve anlamlandırılmış versiyonudur.