Duyular-dışı Algılama
ESP
Tanım
Bilinen beş duyu organının doğrudan katılımı olmaksızın, çevreden veya başka bir zihinden bilgi edinme iddiasını içeren paranormal bir algı türü.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcının Zener kartları testinde, kartların arkasını görmediği halde hangi sembolün (daire, kare, dalga vb.) geleceğini şans faktörünün istatistiksel sınırlarını aşacak şekilde bildiğini iddia etmesi, ancak bu durumun körleme (blinding) ve randomize kontrol protokolleri altında ortadan kalkması.
Derin Analiz
Parapsikoloji ve deneysel anomalistik psikoloji literatüründe telepati, durugörü (clairvoyance) ve geleceği sezme (precognition) gibi fenomenleri kapsayan bir üst kavramdır. Bilimsel topluluk ve ampirik psikoloji tarafından, kontrollü laboratuvar koşullarında tekrarlanabilir kanıtlardan yoksun olması ve falsifiye edilebilirlik (yanlışlanabilirlik) kriterlerini karşılayamaması nedeniyle pseudogenetik veya ampirik olarak temelsiz bir inanç sistemi olarak kabul edilir. İstatistiksel anomaliler, bilişsel yanılsamalar, onaylama yanlılığı (confirmation bias) ve tesadüfi örüntü eşleşmeleri, bu tür algıların ardındaki temel psikolojik mekanizmalardır.
Etimoloji
Latince 'extra' (dışında, ötesinde) + 'sensus' (duyu, duyu organı) ve 'perceptio' (algılama, kavrama) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Altıncı his veya sezgi (intuition) ile karıştırılır; sezgi, geçmiş deneyimlerin ve bilinç dışı örüntü tanıma süreçlerinin bir ürünüdür, ESP ise tamamen duyusal girdiden bağımsız paranormal bir iddiadır.