Edinilmiş Bağışıklık Yetmezliği Sendromu
AIDS
Tanım
İnsan immün yetmezlik virüsünün (HIV) yol açtığı enfeksiyonun geç evresinde, bağışıklık sisteminin ciddi düzeyde harabiyete uğramasıyla ortaya çıkan fırsatçı enfeksiyonlar ve hastalıklar tablosudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik takibinde antiretroviral tedaviye (ART) uzun süre erişememiş veya tedaviyi bırakmış 42 yaşındaki bir hastada, CD4+ hücre sayısının 120/mcL'ye gerilemesi ve buna eşlik eden persistan oral kandiyazis ve atipik pnömoni tablosunun gelişmesi AIDS evresinin somatik göstergesidir.
Derin Analiz
Edinilmiş Bağışıklık Yetmezliği Sendromu (AIDS), immünolojinin ve virolojinin kesişim kümesinde yer alan, retroviridae ailesinden HIV'in hedef hücreleri olan CD4+ T lenfositlerini yıkıma uğratmasıyla karakterize kronik bir klinik tablodur. Virüs, bağışıklık sisteminin koordinatör hücresi olan bu lenfositleri enfekte ederek zamanla sayılarını kritik eşiğin altına düşürür. Bu durum, sağlıklı bir bireyin kolaylıkla bertaraf edebileceği fırsatçı patojenlerin (örneğin Pneumocystis jirovecii, Kaposi sarkomu, sitomegalovirüs) vücutta ölümcül enfeksiyonlar ve maligniteler oluşturmasına zemin hazırlar. Klinik pratikte tanı, CD4+ T hücre sayısının mikrolitre başına 200'ün altına düşmesi veya AIDS tanımlayıcı fırsatçı bir enfeksiyonun varlığı kriterlerine dayanır. Nörolojik tutulum bağlamında ise HIV, merkezi sinir sistemine erken evrede sızarak HIV ilişkili nörokognitif bozukluklara (HAND) ve subakut ensefalite yol açabilir.
Etimoloji
İngilizce 'Acquired Immune Deficiency Syndrome' ifadesinin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır. 'Acquired' (Latince 'acquirere': edinmek, kazanmak), 'immune' (Latince 'immunis': muaf, bağışık), 'deficiency' (Latince 'deficientia': eksiklik, yetmezlik) ve 'syndrome' (Yunanca 'syndromon': bir arada koşan, belirtiler kümesi) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
HIV (İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü) ile sıklıkla karıştırılır. HIV enfeksiyona yol açan etken ajanın adı iken, AIDS bu enfeksiyonun tedavi edilmediği takdirde ulaştığı son klinik evredir. Her HIV pozitif birey AIDS hastası değildir.