Edinilmiş Dürtü
Acquired Drive
Tanım
Doğuştan gelmeyen, bireyin yaşam boyu deneyimleri, öğrenme süreçleri ve klasik ya da edimsel koşullanma yoluyla sonradan kazandığı motivasyonel güç.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir köpeğin zil sesini (nötr uyarıcı) mama (birincil pekiştirici) ile defalarca eşleştirmesi sonucunda, zil sesinin kendisinin köpek için ikincil bir ödül ve motivasyon kaynağı haline gelmesi; ya da bir bireyin sosyal statü sembolü olan parayı elde etmek için yoğun bir çalışma dürtüsü geliştirmesi.
Derin Analiz
Öğrenme psikolojisi ve davranışçılık ekolünde, birincil (biyolojik) dürtülerin tatminine aracılık ederek sonradan güç kazanan motivasyonel yapıları ifade eder. Miller ve Dollard'ın uyarıcı-tepki kuramında, organizmanın hayatta kalma temelli fizyolojik ihtiyaçlarına (açlık, susuzluk gibi) doğrudan dayanmayan ancak onlarla ilişkilendirilerek pekiştirilen dürtüler (örneğin para kazanma hırsı, sosyal onay arayışı) bu kapsamda incelenir. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreçler limbik sistem ve mezolimbik dopaminerjik yolaklar üzerinden işler; nötr uyarıcılar ödül mekanizmalarıyla eşleşerek ikincil birer pekiştirece ve nihayetinde kalıcı birer edinilmiş dürtüye dönüşür.
Etimoloji
Latince 'adquirere' (edinmek, kazanmak) fiili ile Anglo-Sakson kökenli 'drifan' (sürmek, itmek, yönlendirmek) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Birincil dürtü (primary drive) ile karıştırılır; birincil dürtüler açlık ve susuzluk gibi doğuştan gelen fizyolojik ihtiyaçlara dayanırken, edinilmiş dürtüler tamamen deneyim ve öğrenme ürünüdür.